Մհեր Ենոքյան

«Հետքի» թղթակիցը «Նուբարաշեն» բանտից

Գարունը բանտախցում

Քանի որ բանտը կլոր է, յուրաքանչյուր խցում միայն 1-2 ժամ է թափանցում արևի լույսը. մեր խցում արևի լույսն ընկնում է հենց արևածագի ժամանակ: Շուտ եմ արթնանում, քառաշերտ ճաղերի հետևից դիմավորում նոր ծնվող արևը:

Գարնան հետ ճնճղուկներն էլ են ակտիվացել`ծլվլոցով են լցնում առավոտյան օդը: Թերթերից երկար ձող եմ սարքում ու անցկացնելով ճաղերի արանքով`այդ «խողովակի» միջով հացի փշրանքներ եմ շաղ տալիս պատուհանագոգին: Տեղն ու տեղը տասնյակ թռչուններ են հավաքվում`ամեն մեկն ագահաբար թռցնում է իր կտորն ու թռնում: Հետո տեսնում են, որ «խողովակից» նորից ու նորից հացի փշուրներ են գալիս`արդեն առանց շտապելու, իրար կողք կողքի հանգիստ «նախաճաշում» են:

Հիշել եմ կենսաբանության դասերը դպրոցում. վերցրել եմ պլաստմասե աման, մեջը դրել եմ բամբակ, որը մի փոքր թրջել եմ, վրան «ցանել» ոսպի, ձավարի ու ցորենի սերմեր: Մոտ 5-6 օր անհամբեր սպասում էի ու ամեն օր առավոտյան թեթև ջուր ցողում սերմերի վրա: Քիչ էր մնում հուսահատվեի`միգուցե ինչ-որ բան այնպես չեմ արել… բայց օրեր առաջ ճնճղուկների ծլվլոցից աչքերս բացեցի, արդեն լուսանում էր: Վեր թռա տեղիցս, մոտեցա սեղանին դրված «բուսաբանական այգու» իմ մակետին: Ժամերի ընթացքում բաց կանաչ ծիլեր էին աճել «հողի» միջից: Սարքածս ցնցուղով նորից ջրեցի (շշի կափարիչի վրա մանր ծակեր եմ արել`դա էլ իմ ցնցուղն է):

Հիմա բանտախցում արդեն գարնան շունչ կա: Անկախ այն բանից, որ օրենքը, չգիտես ինչու, արգելում է խցում կենդանի պահել ու բույս աճեցնել, կարծում եմ, որ այսկերպ`առանց օրենք խախտելու թռչուններ եմ պահում լուսամուտի վանդակում: Նրանք գալիս են այստեղ հաց ուտելու, հետո թռչնում ազատություն…

Փոքր ժամանակ ծննդյանս տարեդարձին հայրս միշտ հարցնում էր՝ ինչ նվեր եմ ուզում: Շուն, թութակներ էի ուզում պահել: 12 տարեկան էի, դեկտեմբերի 26-ին մեր բնակարանում հայտնվեց փայտից, կլոր տանիքով վանդակ, որի մեջ երկու`կապույտ ու կանաչ թութակներ էին: Ձայները գլուխները գցած՝ թռվռում էին իրենց ճոճանակների վրա:

Ինչպես կարգն է՝ կերակրում էի. շաբաթը մեկ ձու, դե՛, իսկ իրենց հիմնական կերն ամեն օր լցնում էի ամանակի մեջ, նաև թարմ ջուր: Շատ էի սիրում նրանց փետուրների գույները, մանավանդ երբ քնելուց փքվում էին ու կտուցները մտցնում «մորթու» մեջ:

Ժամանակ առ ժամանակ փակում էի տան լուսամուտները և վանդակի դուռը բաց թողնում: Նրանք դուրս էին գալիս ու սենյակից սենյակ թռչում, հետո կպչում էին հյուրասենյակի վարագույրին ու ինձ նայում: Լինում էր, որ ինքնուրույն վերադառնում էին վանդակ, մեկ- մեկ էլ, երբ ծնողներս աշխատանքից վերադառնում էին, ու պետք է դուռ, լուսամուտ բացեի, ստիպված թիթեռ բռնելու ձողով էի բռնում, վերցնում ձեռքս ու վերադարձնում իրենց «բնակարան»:

Մի օր որոշեցի լուսամուտները չփակել և ազատ արձակել նրանց`թող թռչեն ուր ուզում են: Այս մտքիս մասին իմացավ մեր շենքից մի հարևան տղա, որ ծիտ պահելու մեծ փորձ ուներ: Ասաց, որ իմ թութակները հատուկ «աճեցված» են մարդկանց համար ու վանդակից դուրս չեն կարող ապրել: Կամ կատուների կեր կդառնան անմիջապես, կամ էլ սոված կսատկեն: Տխրեցի, որ չեն կարող ապրել ազատության մեջ:

Հիմա մեկ-մեկ երազիս մեջ տեսնում եմ իմ մանկության կանաչ ու կապույտ թութակներին, տեսնում եմ, որ իբր վանդակը պետք է մաքրել… Վեր եմ թռչում ու հասկանում, որ հիմա ես եմ վանդակի մեջ…

Երազս հոգեբանների համար վերլուծության առատ թեմա կարող է լինել, իսկ ես միայն գիտեմ, որ կարոտում եմ մանկությունս…