HY RU EN
Asset 3

Բեռնվում է ...

Էջի վերջ Այլ էջեր չկան բեռնելու համար

Որոնման արդյունքում ոչինչ չի գտնվել

Վահե Սարուխանյան

Բաղդասարովի նավթային բիզնեսը, նախագահների հարազատներն ու ռուսները

սկիզբը

Շարունակում ենք ներկայացնել Հայաստանի երբեմնի խոշոր օլիգարխներից Միխայիլ Բաղդասարովի բիզնես-համակարգի անկումն ու անցումն այլ անձանց: Արդեն գրել ենք «Արմավիայի» ու «Միկա-Ցեմենտի» մասին: Եթե առաջինը սնանկացավ ու հիմա գույքի աճուրդից հետո պիտի լուծարվի, երկրորդի ունեցվածքը վարկի դիմաց գրավադրվեց «ՎՏԲ» բանկում ու այժմ, ըստ մամուլի, վերջինս պատրաստվում է Հրազդանում գտնվող ցեմենտի գործարանը վաճառել մեկ այլ բանկի՝ «Հայբիզնեսբանկ» ՓԲԸ-ին:

«Միկա Քորփորեյշն»

Բաղդասարովի «Միկա Քորփորեյշն» ՓԲԸ-ն հիմնադրվել է 2006-ին, գործունեությունը բենզինի մեծածախ առեւտուրն էր: Ընկերությունը վառելիքի ոլորտի խոշորագույն ընկերություններից էր մեր երկրում: Չնայած 2010-ին ՀՀ տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողովի (ՏՄՊՊՀ) ուսումնասիրության արդյունքում ընկերությունը տեղ չէր զբաղեցրել բենզինի ու դիզվառելիքի շուկայի գերիշխողների ցանկում, այդուհանդերձ, «Միկան» 2011-ին, ի թիվս «Ֆլեշ» «Սիթի Պետրոլ Գրուպ», «Ռան-Օյլ» եւ «Մաքսհուր» ընկերությունների, ճանաչվել է իր ցանցով գերիշխող ընկերություն, քանի որ մյուսների պես ունեցել է 4 եւ ավելի լցակայան:

Ընկերությունն իր այլեւս չգործող կայքում ժամանակին նշել էր, որ հանդիսանում է «Միկա Արմենիա Թրեյդինգ» ՍՊԸ-ի իրավահաջորդը եւ շահագործում է «Միկա» անվամբ ավելի քան 50 բենզալցակայաններ եւ նավթամթերքի պահեստարաններ հանրապետության գրեթե բոլոր շրջաններում: Ըստ այդմ՝ նավթամթերքը «Միկան» ներկրում էր Հունաստանից, Բուլղարիայից, Ռումինիայից, Ռուսաստանից, Ուկրաինայից:

2013-ի վերջին, 2014-ի սկզբին սկսեցին լուրեր տարածվել, որ Բաղդասարովն իր նավթային ակտիվները՝ լցակայանները, բազաները, գրասենյակային տարածքները, վաճառել է ռուսական «Ռոսնեֆտին»: Բայց մինչեւ սրան անդրադառնալը նշենք պետությանն ունեցած պարտքերի մասին:

Մարզահամալիրի պետականացումը չգործող «Արմավիային» դարձրեց խոշոր հարկատու

2014-ի օգոստոսին ԴԱՀԿ ծառայությունը «Արմավիայի» եւ «Միկա Քորփորեյշնի»՝ պետության հանդեպ ունեցած ընդհանուր 24 մլրդ դրամ պարտքի դիմաց հարկադիր աճուրդի հանեց Երեւանում գտնվող «Միկա» մարզահամալիրը, որը պատկանում էր «Միկա Քորփորեյշնին»: Համալիրը գնահատվել էր 12 մլրդ դրամ եւ աճուրդի հանվել դրա 75 տոկոսի չափով՝ 9 մլրդ դրամով: Սակայն գնորդ չեղավ, եւ կառավարությունը որոշեց մարզահամալիրն այդ գնով վերցնել իրեն ու կցել ֆիննախին (ներկայում գտնվում է ՊԵԿ-ի բալանսում): Պետականացումը տեղի ունեցավ խախտումներով, ինչի մասին գրել ենք:

9 մլրդ դրամից 7,1 մլրդ-ը հանվեց «Արմավիայի» պարտքից, իսկ 1,9-ը՝ «Քորփորեյշնի»: Սրա արդյունքում 2014-ին «Արմավիան», որը 2013-ի գարնանից թռիչքներ չէր կատարում, ՀՀ 1000 խոշոր հարկատուների ցանկում զբաղեցրեց 11-րդ տեղը, ինչը զարմացրեց շատերին: «Միկա Քորփորեյշնն» էլ 71-րդն էր:

Բայց ինչպես տեսնում ենք, այսքանով Բաղդասարովի ընկերությունների՝ պետությանն ունեցած պարտքը չմարվեց: Երբ 2014-ի հոկտեմբերին «Արմավիան» սնանկ ճանաչվեց, ու ի հայտ եկան պարտատերերը, դրանց թվում էր նաեւ ֆինանսների նախարարությունը՝ ավելի քան 2 մլն դոլարի պահանջով:

2016-ի հոկտեմբերի 31-ին Կենտրոն եւ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատավոր Ալեքսեյ Սուքոյանը Երեւան համայնքի (քաղաքապետարանի) պահանջով սնանկ է ճանաչել «Միկա Քորփորեյշն» ՓԲԸ-ին: Ընկերությունը 1,2 մլն դրամի հողի հարկի պարտք ուներ քաղաքին: Նոյեմբերին ՓԲԸ-ն վճարել է պարտքը եւ այդ հիմքով վերաքննիչ բողոք ներկայացրել, որը, սակայն, վերջերս՝ մարտի 30-ին, մերժվել է. վերաքննիչ ատյանը նշել է, որ չի կարող ընդունել այն ապացույցները, որոնք չեն ներկայացվել առաջին ատյանում: Փաստորեն, շուտով հայտնի կդառնան սնանկացած ՓԲԸ-ի պարտատերերը, որոնց մեջ, թերեւս, կտեսնենք նաեւ պետությանը՝ համապատասխան պահանջով:           

«Պետրոլ Մարկետ». նավթային ընկերության իրավահաջորդը

2014-ի փետրվարին Բաղդասարովը հիմնել էր «Պետրոլ Մարկետ» ՍՊԸ-ն: Օլիգարխի ղեկավարման հատվածում՝ մինչեւ 2015-ի օգոստոսի 24-ը, ՍՊԸ-ի տնօրենը Տիգրան Մարտիրոսյանն էր, որի մասին գրել ենք նախորդ հոդվածում: Վերջինս Հրազդանի ցեմենտի գործարանը 2013-2016 թթ. կառավարած «Ցեմենտ Սերվիս» ՍՊԸ-ի 50 տոկոսի տերն է:

«Պետրոլ Մարկետը» դարձել է «Միկա Քորփորեյշնի» իրավահաջորդը, սակայն քանի որ վերջինս չի լուծարվել, պետք է մտածել, որ տեղի է ունեցել մեկ իրավաբանական անձից մեկ այլ իրավաբանական անձի տարանջատում՝ առանձնացում, ինչպես, օրինակ, «Միկա-Ցեմենտի» եւ «Բետոն Մարկետի» պարագայում, որին անդրադարձել ենք: Այս դեպքում, ըստ օրենքի, յուրաքանչյուր ընկերության իրավունքներն ու պարտականությունները տարանջատվում են՝ բաժանիչ հաշվեկշռին համապատասխան: 

2015-ի օգոստոսին Մ. Բաղդասարովն իր նավթային ակտիվները ռուսական «Ռոսնեֆտին» վաճառել է հենց «Պետրոլ Մարկետի» օտարմամբ: Բաղդասարովի 100 տոկոս բաժնեմասն անցել է Մոսկվայում գրանցված «ՌՆ-Երեւան» ՍՊԸ-ին, որը «Ռոսնեֆտի» համակարգի մեջ է: Դրա տնօրենների խորհրդի նախագահը ռուսական գիգանտի փոխնախագահ, վարչության անդամ Դիդյե Կասիմիրոն է (նկարում), ով նաեւ «Ռոսնեֆտ-Արմենիա» ՓԲԸ-ի տնօրենների խորհրդի նախագահն է:

Վաճառվելուց հետո «Պետրոլ Մարկետի» հասցեն Երեւանի Բելյակովի 5-ից, որը Բաղդասարովի ընկերությունների հիմնական հասցեն էր, տեղափոխվել է Գրիգոր Լուսավորչի 9, որտեղ գործում է «Ռոսնեֆտ-Արմենիա» ՓԲԸ-ն: Հարկային ծառայության հարկ վճարողների փնտրման համակարգում «Պետրոլ Մարկետի» գործունեության տեսակ է նշված թորած նավթամթերքի արտադրությունը:

Սուրենավանի բիտումի գործարանը. «Աբիտ», «Բիտում Մարկետ», «Պետրոլ Մարկետ»

2006-ի փետրվարի 20-ին Մ. Բաղդասարովի «Միկա Արմենիա Թեյդինգ» ՍՊԸ-ն (հետագայում լուծարվել է) եւ օֆշորային Կիպրոսի մայրաքաղաք Նիկոսիայում գրանցված «Bonwarren Trading Limited» ընկերությունը Երեւանում հիմնել են «Աբիտ» ՍՊԸ-ն: Հետագայում ընկերության հասցեն տեղափոխվել է Արարատի մարզի Սուրենավան գյուղ, ինչը պատահական չէ: Հենց Սուրենավանում հայ-ռուսական «Աբիտ» ընկերությունը հիմնեց բիտումի գործարան: Աշխատանքները սկսվել էին 2006-ին, իսկ գործարանի բացումը տեղի ունեցավ 2009-ի մայիսի 15-ին (ստորեւ՝ լուսանկարում):

Բիտումը նավթամթերք է, որն օգտագործվում է ասֆալտի արտադրության մեջ: Բաղդասարովն ու նրա ռուս գործընկերները (ըստ էության, կիպրական ընկերության իրական տերերը) որոշել էին Հայաստանում այսպիսի ձեռնարկություն հիմնել՝ նկատի ունենալով մեր երկրում ճանապարհաշինարարության մեջ բիտումի մեծ ծավալների անհրաժեշտությունը: Ընդ որում՝ գործարանի մեկնարկից շատ չանցած մեկնարկեց «Հյուսիս-հարավ» ծրագիրը, որը գործարանի հիմնական գնորդը պիտի լիներ: Մինչ այդ բիտումը բերվում էր Իրանից, սակայն Հայաստանի բնակլիմայական պայմանների պատճառով իրանական բացառապես մեկ տեսակի բիտումի կիրառումը խնդիրներ էր առաջացնում: Իսկ Սուրենավանում հնարավորություն էր ստեղծվել արտադրել տարբեր տեսակի բիտում: Միաժամանակ նշվում էր, որ ֆինանսապես ձեռնտու չէ Ռուսաստանից այս նավթամթերքի ներկրումը: Փոխարենը «Աբիտը» ՌԴ-ից սկսեց ներկրել բիտումի հումքը՝ գուդրոնը:

Գործարանի համար Բաղդասարովն ու գործընկերները ներդրել էին շուրջ 22 մլն դոլար: Կառույցի տարեկան առավելագույն հզորությունը 43 հազ. տոննա է, սակայն գործարանն ամսական արտադրում է 3000 տոննա:       

2006-ին «Աբիտի» երկու սեփականատերերին միացել է մեկ այլ կիպրական ընկերություն՝ Լիմասոլում գրանցված «Lavarden Enterprises Limited»-ը (հետագայում լուծարվել է): 2007-ին փայատեր է դարձել նաեւ Բաղդասարովի օֆշորային «Միկա Լիմիթեդ» ընկերությունը: 2008-ին «Աբիտի» տերերից «Միկա Արմենիա Թրեյդինգ» ՍՊԸ-ին փոխարինել է «Միկա Քորփորեյշն» ՓԲԸ-ն, որը, սակայն, շատ չանցած դուրս է եկել ընկերությունից:

Շուտով՝ 2008-ի մարտին, բիտումի գործարանում փայատեր է դարձել երեւանյան «ԼԼ Բիմբո» ՍՊԸ-ն, որը ստեղծվել էր դրանից երկու ամիս առաջ՝ հունվարին: 50/50 համամասնությամբ այս ընկերության տերերն են երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի ավագ որդին՝ Սեդրակ Քոչարյանը (լուսանկարում), եւ Սերժ Սարգսյանի եղբորորդին՝ Նարեկ Լյովայի (Լեւոնի) Սարգսյանը: Ընկերությունն այսօր էլ գործում է, գործունեության տեսակը սեփական կամ վարձակալված անշարժ գույքը վարձով տալն է եւ այլ գործառնություններ:

Փաստորեն, տարածաշրջանում բիտումի արտադրության եզակի ձեռնարկության մեջ փայ էին մտել նախագահների ազգականները: Շեշտենք, որ Հայաստանում Բաղդասարովի բիզնեսները առաջատար կամ գերիշխող դիրքեր են ունեցել, մասնավորապես, իշխանությունների հետ ունեցած ջերմ հարաբերությունների շնորհիվ:   

Նկարները մեծացնելու համար սեղմեք դրանց վրա

Հետաքրքիր մի փաստ. 2014-ի հոկտեմբերին «Առէկսիմբանկ-Գազպրոմբանկի խումբ» ՓԲԸ-ն «Աբիտին» սնանկ ճանաչելու դիմում է ներկայացրել դատարան, սակայն մեկ ամիս անց խնդրել է վերադարձնել դիմումը, ինչի հիմքով էլ գործը կարճվել է:

2015-ի փետրվարին, երբ արդեն տեւական ժամանակ ասպարեզում էին օլիգարխի կողմից նավթային ակտիվները վաճառելու մասին լուրերը, «Աբիտի» սեփականատերերի ցանկից դուրս են եկել կիպրական 2 ընկերությունները, մարտին էլ՝ «նախագահական» արմատներ ունեցող «ԼԼ Բիմբո» ՍՊԸ-ն:

2015-ի ապրիլին Բաղդասարովը հիմնել է «Բիտում Մարկետ» ՍՊԸ-ն՝ գրանցված գործարանի հասցեում: Այն դարձել է «Աբիտի» իրավահաջորդը: Վերջինս, սակայն, չի լուծարվել (այսինքն՝ գործել է նույն մեխանիզմը, ինչ որ «Միկա-Ցեմենտ»-«Բետոն Մարկետ», «Միկա Քորփորեյշն»-«Պետրոլ Մարկետ» հարաբերություններում):

«Բիտում Մարկետը» երկար կյանք չի ունեցել: Շուտով ընկերությունը լուծարման ճանապարհով միավորվել է «Պետրոլ Մարկետի» հետ: Այսինքն՝ թե առաջինը, թե երկրորդն իրենց ունեցվածքով ամբողջությամբ անցել են «ՌՆ-Երեւան» ռուսական ընկերությանը: Նշենք, որ «Պետրոլ Մարկետի» կանոնադրական կապիտալը ներկայում 5,6 մլրդ դրամ է:

Ըստ «Արմինֆոյի»՝ Բաղդասարովի նավթային ակտիվների վաճառքի գործարքը ռուսներին արժեցել է 40 մլն դոլար:

Իսկ ահա «Աբիտ» ՍՊԸ-ն, որի միակ փայատեր է մնացել «Միկա Լիմիթեդը», դադարեցրել է գործունեությունը, բայց չի լուծարվել (կանոնադրական կապիտալը շուրջ 155 մլն դրամ է): 

2015-ի նոյեմբերի 7-ին Սերժ Սարգսյանը, ում մասնակցությամբ բացվել էր գործարանը, կրկին այցելել էր Սուրենավան (լուսանկարում): Արդեն ռուսներին պատկանող ձեռնարկության ներկայացուցիչները նշել էին, որ երկաթգծով ՌԴ-ից բերվող հումքով ամսական արտադրում են 3000 տ բիտում: Ավելացրել էին, որ տարեկան 43 հազ. առավելագույն հզորության անցնելու դեպքում  աշխատակիցների քանակը 39-ից կարող են հասցնել 50-ի, այնինչ 2009-ին՝ բացման ժամանակ, նշվել էր, որ ձեռնարկությունում աշխատում է մոտ 100 մարդ:

Ավելի ուշ «Ռոսնեֆտը» հայտարարեց, որ 2014-2015 թթ. Սուրենավանում արտադրվել է 10 հազ. տոննա բիտում, որն իրացվում է Հայաստանում: 

Մեկնաբանել

Լատինատառ հայերենով գրված մեկնաբանությունները չեն հրապարակվի խմբագրության կողմից։