Տարեմուտի առևտուրը Ալավերդու «Հայպետշինի» շուկայում դեռ տարերքի մեջ չի մտել, թեև շուկայի ալավերդցի առևտրականները  ձմռան  ցրտին  մի կերպ դիմակայում են և  ամբողջ օրը` առավոտից ուշ երեկո,  ոտքի վրա  կանգնած` համբերությամբ սպասում   գնորդներին:

«Առևտուր անող չկա: Ժողովուրդը մեղք է:  Առնող էլ է լինում,  մեկ-մեկ դիմացի մթերային խանութն են մտնում:  Կառալյոկի  կգ-ը 500 դրամ է, խնձորի կգ-ը՝ 500 -750 դրամ, բանանի կգ-ը՝ 800 դրամ է: Ամենաթանկը կանաչին  է:  1 կոնա խառը կանաչին 300 դրամ է, մենք գնում ենք 270  դրամով: Մեջ արած ընկույզը համեմատաբար էժան է, 1 կգ-ը` 3000 դրամ է, 3000-3500 դրամ էլ  մաքրած տխիլն է»,- իր բանջարեղենի գները ներկայացնում  է առևտրական  Կարինե Հարությունյանը:

Վերջինս նախորդ տարիների փորձից  արդեն գիտեր. «Ժողովուրդը նոր տարուց մի քանի օր առաջ  կգա պարտքով  մրգեր առնելու: Իհարկե, նախորդ տարվա փորձից եմ ասում: Է~, քանի տարվա պարտքեր ունեմ կուտակված»: Կարինեն  չի կարծում, թե  տարեմուտին մրգերն ու բանջարեղենը կթանկանան: Այսուհանդերձ այսօր  շուկայում առևտրի շարժ չկար: «Ժողովուրդը փող չունի: Փոթորիկից առաջ  անդորր է լինում»,- նոր տարվա բուռն առևտրի սպասելիքով ասում է առևտրականը: 

«Այս օրերին ընդհանրապես առևտուր չկա»,- ասում է առևտրական Արմիկ Թամազյանը: «Ի՞նչ է, մարդիկ ախորժակ չունե՞ն միրգ ուտելու»,- հարցնում եմ նրան:  Տիկին Արմիկը գտնում է, որ ախորժակ կա, սակայն փողը չկա: «Շուկայում, չե՞ք տեսնում, մարդ չկա,  եղածն էլ` մտիկ անողներ են:  Գործարանի աշխատողն էլ գալիս է ապրանքը պարտքով  առնում,  տանում:  Հետո աշխատավարձի ժամանակ փողը տալիս ա, հաջորդ օրը նորից պարտքը սկսում:  Նիսյա ենք առևտուր անում, այ, տետրը բացեմ, մտիկ արեք: Էնքան մարդ կա, լիքն են,  գալիս են  մրգի մոտ երկար կանգնում, մտիկ անում,  կշտանում ու գնում»,- ասում է Արմիկը: Վերջինս դժգոհեց, որ այսօր ընդամենը 1000 դրամի առևտուր է կատարել, ասաց նաև, որ  ապառիկ գնումներն  իր առևտրի մոտ 40 տոկոսն է կազմում:  Շուկայում հանդիպեցինք վարսահարդար,  ալավերդցի Անուշ  Հարությունյանին,  ով,  հյութեղ մրգերին նայելով,  պտտվում էր  շուկայում:  Անուշի դեմքը  գունատ էր, մի փոքր էլ նյարդայնացած: «Այնպիսի  սոցիալական վիճակ է, որ ես  հաճախորդ չեմ ունենում ու չեմ աշխատում, բայց ամեն օր  արհեստանոցս բացում եմ:  Մտածում եմ, որ կարող է պատահի ինչ-որ մեկը  գա ինձ մոտ, ու ես էդ օրը 500 դրամ աշխատեմ  ու հաց առնեմ: Իսկ եթե հաճախորդ չի գալի,  մնում եմ սոված»,- պատմում է 62-ամյա կինը:

Վերջինս ասաց, որ  նպաստ չի ստանում, որպես  սեփականություն գրանցված իր   արհեստանոցի  տարածքի պատճառով: Անուշը հարկայինին  հարկ չի վճարում: «Ես, որ չեմ աշխատում,  հարկը որտեղից վճարեմ»,- ասում է նա և պատմում, որ իր գոյությունը քարշ է տալիս  Ալավերդու  «Մանես» հիմնադրամի  ծերերի ու հաշմանդամների  ճաշարանի սննդով. «Արդեն մի 6-7 տարի է՝ էդ ճաշարանն է ինձ պահում, մինչև որ այս տարվա մայիսին թոշակավորվեմ: Միրգ որ չեմ կարողանում առնել, ինձ միրգ տալիս է Արմիկը, իր արդեն փչացած ու դեն ածելու մրգից: Ինձ ասում ա. «Անուշ ջան տար, կուտես»»:

Անուշը պատմեց, որ ընդհանրապես շուկայից ոչինչ չի առնում, բայց ամեն օր շուկայում է լինում. «Ես առաջին ճաշը «Մանեսի» ճաշարանում ուտում եմ,  2-րդն էլ բերում եմ տուն, որ էդ էլ երեկոյան ուտեմ»: Անուշ Հարությունյանի  ամուսինը  այս տարվա ապրիլին մահացել է ինֆարկտից: Հիմա  նա  մենակ է հայթայթում իր սնունդը: «Մահացավ ու ինձ ավելի շաղեցի, ինձ կորցրել եմ: Ինքը թոշակ էր ստանում, բերում էր, էլի յոլա էինք գնում»,- ասում է Անուշը:

Ալավերդու «Հայպետշինի» շուկայում  հասարակ մահականացուների համար գրեթե անմատչելի է նաև ձկնեղենը: Իշխան ձկան կգ-ը վաճառվում է 2400 դրամով, իսկ հաստաճակատինը՝ 1500 դրամ: Ձկան՝ ալավերդցիների գնողականության մասին վաճառողուհին ասաց. «Դժվար են առնում, բայց դե մեկ ու մեջ առնում են»: Տավարի մսի 1 կգ-ը  արժե 3000 դրա:  Մսավաճառ Արմենը ասաց. «Ոչինչ, գնում են:  Նորմալ չի, ոչինչ»: Առևտրական Սվետլանան նույնպես դժգոհեց ալավերդցիների գնողունակությանից. «Առևտուր չկա, էսօր հազիվ 3000 դրամի առևտուր եմ արել»:   Սլավիկ  Աղայանն էլ ասաց, որ շուկայում մեռած վիճակ է. «Սա բացատրում եմ ժողովրդի սնանկությամբ»:

Վերջինս գտնում էր, որ  նախորդ տարվա նույն ժամանկամիջոցի առևտրի համեմատ, հիմա սարսափելի տարբերություն կա:  Առևտրական Մանիկն  Անտոնյանն էլ  ասաց. «Մարդիկ փող չունեն, ոչ մի տեղից  եկամուտ չկա, զավոդի աշխատավարձը ստացել են, բերել են պարտքերը փակել ու հլենհե մնացել: Ես պարտքով առուտուր չեմ անում: Չէ, չէ, չէ:  Հմի նաղդի էս րոպեին ես լսի փող պետք է տամ, բայց հնար չունեմ»:   Մանիկի այսօրվա առևտրի գումարը 400 դրամ էր,  որն էլ նա իր բաց ափի մեջ ցույց տվեց մեզ: 

Շուկայի «Հայպետշին» թաղամասի գծանցի  մոտ տեղավորված  անհրապույր տաղավարում առևտուր էր անում Ալավերդիում  պոեզիայի հանրահայտ սիրահար Անյուտա Պեպանյանը, ով կարող է ժամերով ասմունքել հատկապես Պարույր Սևակի  ստեղծագործությունները` իր սեփական մեկնաբանություններով. «Ոչ ժողովուրդը վիճակ ունի, ոչ էլ առևտրականը: Մենք ապրանքն ենք նիսյա վերցնում` վաճառելուց  հետո փողը վճարում, ժողովուրդն  էլ միրգն ու բանջարեղենն է նիսյա տանում ուտում, հետո վճարում»: Անյուտան նաև ասաց, որ վերջին ամսում մոտ 7 հազար դրամի նիսյա միրգ է տվել  թաղամասի հոգեկան հիվանդներից մեկին` Ֆելոյին. «Գալիս է մրգի առաջին կանգնում ու վիզը ծռում, ի՞նչ անեմ: Էս խեղճին մի բանով օգնելու համար որոշել եմ իմ կողմից դիմում գրել քաղաքապետին»: