HY RU EN
Asset 3

Բեռնվում է ...

Էջի վերջ Այլ էջեր չկան բեռնելու համար

Որոնման արդյունքում ոչինչ չի գտնվել

Էդիկ Բաղդասարյան

Անկախության զինվորը (վիդեո)

Ղարաբաղում 1991թ. արտասահմանցի մի լրագրող «Ազատագրական բանակի» հրամանատար Լեոնիդ Ազգալդյանին հարցրեց՝ ի՞նչ գույնի եք դուք, այսինքն՝ ո՞ր կուսակցությանն եք պատկանում: Լեոնիդը ծնկելով մի բուռ հող վերցրեց ու ասաց՝ ահա իմ գույնը:

1992թ. հունիսի 21-ին Մարտակերտի շրջանի Տոնաշեն գյուղի մերձակայքում զոհվեց «Ազատագրական բանակի» հրամանատար Լեոնիդ Ազգալդյանը: Թշնամին դարանակալել էր, եւ հրամանատարի մեքենան կրակահերթերի տակ թեքվեց ճանապարհից: Նրա վարորդը՝ Պավլիկ Թադեւոսյանը, կարողացել է դուրս թռնել մեքենայից եւ փախչել: Լեոնիդի զոհվելու հանգամանքները առայսօր մնացել են առեղծված: Նրա զինակիցներից Սարգիս Հացպանյանը ասում է. «Դավադիր գնդակների զոհ դարձավ Լեոնիդը»:

1988-ին սկսված Ղարաբաղյան շարժումը Թատերական հրապարակ բերեց հարյուր հազարավոր հայերի: Շատերի համար Ղարաբաղի պայքարը Թատերական հրապարակ գալն էր, ոմանց համար էլ՝ այնտեղ ճառեր արտասանելը: Դեռ այն ժամանակ Լեոնիդը ընկերներին զգուշացնում էր, որ այս պայքարը զինված պայքար է դառնալու, պետք է պատրաստվել դրան: Ու պատրաստվում էր: Լեոնիդի բնակարանը փորձասենյակ էր դարձել, որտեղ զենք էին փորձարկում: Հետո հավաքեց համախոհներին եւ սկսեց զինվորի գործ սովորել ու սովորեցնել:

Լեոնիդը ծնվել է 1942 թվականին Թիֆլիսում: Որոշ ժամանակ անց նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Երեւան: Մասնագիտությամբ ֆիզիկոս է, ավարտել է Երեւանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը: Իր մասնագիտությամբ աշխատել է տարբեր գիտահետազոտական ինստիտուտներում:

Ղարաբաղյան շարժման սկզբում Լեոնիդը հայտնվեց պայքարի առաջին գծում: 1990թ. փետրվարից «Անկախության բանակի» հրամանատարն էր: Կազմակերպել է մի շարք շրջանների ինքնապաշտպանությունը, մասնակցել է առաջին ազատագրական մարտերին:

1991թ. համախոհների հետ ստեղծեց «Ազատագրական բանակ» ռազմական կազմակերպությունը, որի գլխավոր հրամանատարն էր մինչեւ կյանքի վերջը:

«Մինչեւ հիմա մենք միայն հանձնել ենք հողերը թշնամուն, եւ հոգեբանությունն այնպիսին է, որ ազգի մեջ դիմադրական ոգին շատ թուլացել է: Դա նրանից է գալիս, որ մեր ազգի մտավորականությունը կազմողները հիմնականում ցածր ոգու տեր մարդիկ են, մարտնչելու ձեւը չգիտեն: Իսկ այստեղ, փաստորեն, մեր ազգի ֆորպոստն է՝ Գետաշենը, Շահումյանը, Արցախը, Զանգեզուրը: Դրանք գտնվում են անմիջապես ոչնչացման վտանգի տակ, եւ սրանք դատարկ խոսքեր չեն, դա իրոք այդպես է: Ցանկացած պահի մի փոքր կազմակերպված ուժ կարող է հարձակվել, կտրել ճանապարհները եւ կրկնել 15 թիվը»,- 1991թ. մարտին Շահումյանում տված հարցազրույցում ասել է Լեոնիդ Ազգալդյանը:

Այդ տարիներին ադրբեջանական զինված խմբավորումները խորհրդային բանակի հովանավորությամբ հարձակումներ էին գործում Ղարաբաղի եւ Շահումյանի տարբեր հայկական բնակավայրերի վրա: Լեոնիդի ջոկատը այդ բնակավայրերում կազմակերպում էր ինքնապաշտպանությունը:

«Այս ընթացքում կատարվեց սելեկցիա, մնացին նրանք, ովքեր եկել են իրենց հողը պաշտպանելու, իրոք հասկանում են, որ չի կարելի հանձնել ոչ մի կտոր հող, որ, իրոք, սա Հայաստան է: Ինչ էլ ասեն միջազգային կամ ազգային գործիչները, սա Հայաստան է եւ վերջ: Ոչ ոք չի կարող ասել, որ սա Հայաստան չէ, ոչ ոք իրավունք չունի սա վաճառքի դնել, փոխանակել, հանձնել: Ոչ մի տեսակի գաղափար չի կարող արդարացնել Շահումյանի, Գետաշենի, Արցախի հանձնումը»,-ասել է Լեոնիդը նույն հարցազրույցում:

Արցախում չկա մի բնակավայր, ուր չճանաչեն Լեոնիդին: Մինչեւ պետական պարգեւ շնորհելը ժողովուրդն արդեն պարգեւատրել էր նրան: Նրա լուսանկարները փակցված են Արցախի բոլոր դպրոցներում, պետական հիմնարկներում:

«Մենք այստեղ ստեղծում ենք մեր մարտական գործող ճամբարները, տեղի տղաներից առանձնացնում ենք ռազմական ունակություններ ունեցողներին եւ հատուկ ծրագրով մարզում, ստեղծում ենք կոմանդոսների խմբեր, ովքեր կատարում են հատուկ հանձնարարություններ: Մեր բանակի հիմքում ընկած են ազգային վերականգնման, անկախության, իղձերի կատարման գործողություններ»,- ասում էր Լեոնիդը:

Նրա ղեկավարած զորամիավորումում կային մի քանի սփյուռքահայեր, ու այդ փաստը Լեոնիդին շատ էր ոգեւորում. «Իզուր չէ, որ այստեղ հավաքվում են այն հայորդիները, ովքեր հասկանում են ազգի պայքարի իմաստը: Սփյուռքի տղաների այստեղ գտնվելը ոգեւորության, հոգեկան իմաստով մեծ նշանակություն ունի: Մեր ճամբարներում տղաներից մեկի գոյությունն արդեն ձգում է ուրիշներին: Մարդիկ հասկանում են, որ իզուր չէ աշխատանքը, որ սա համազգային գործ է, որ մենք, իրոք, ճիշտ ենք, որովհետեւ էն հեռավոր երկրից գալիս է հայը, կանգնում մեր կողքին եւ ասում՝ մենք այստեղ պիտի պատերազմենք»:

1991թ. Շահումյանի տարածաշրջանում դրության տերը խորհրդային բանակը եւ ադրբեջանական զինված խմբավորումներն էին: Ահա այդ պայմաններում Լեոնիդը կարողանում էր իր տղաների հետ իրականացնել հայկական գյուղերի ինքնապաշտպանությունը:

«Ազատագրական բանակը» կարգապահությամբ առանձնանում էր մնացած ջոկատներից: Չորս տարվա ընթացքում Հայաստանում եւ Ղարաբաղում մասնակցելով տասնյակ մարտերի՝ Լեոնիդը կորցրել էր վեց զինվոր: Իր զինվորներին նա սովորեցրել էր ամեն մի դժվարության: Ծխելն ու խմելը խստիվ արգելվում էր: Ղարաբաղում նման այլ զորամիավորում չկար: Ամեն օր ութ ժամ մարզվում էին նրա տղաները: Նա կանոնավոր բանակի զինվորներ էր պատրաստում:

 

 

 

 

 

Մարտից առաջ միշտ այսպիսի հրահանգ էր տալիս. «Անզեն մարդկանց չեք խփում»: Նաեւ ասում էր. «Փախչողներին էլ չխփեք, թող հեռանան»:

Այդպիսի հրահանգ տվեց նաեւ Աղդաբան գյուղի ռազմական հենակետը ոչնչացնելու օրը: Նույն օրը ադրբեջանցիները մտել եւ կոտորել էին Մարաղա գյուղի խաղաղ բնակիչներին: Լեոնիդը ջոկատով շտապեց Մարաղա: Թշնամին տասնյակ զոհեր տալով նահանջեց՝ գյուղում թողնելով տասնյակ խաղաղ բնակիչների՝ երեխաների, կանանց, ծերերի խոշտանգված դիակներ:

Նա հմայվում էր Ղարաբաղի բնությամբ ու միշտ ասում էր. «Հայերը գեղեցիկի հասկացողություն չունեն, եթե ունենային, թեկուզ միայն դրա համար Ղարաբաղը չեն տա: Այս գեղեցկությունը ուրիշին տալը հանցագործություն է»,- կրկնում էր Լեոնիդը:

Լեոնիդի երազանքը ազգային բանակի, իսկ դրա թիկունքում՝ հզոր Հայաստան-պետության ստեղծումն էր: Իսկ բանակն այն ժամանակ դանդաղ էր ձեւավորվում:

Վերջին անգամ երբ հանդիպեցինք (Լաչինի ճանապարհը բացելուց հետո էր), ասաց.

«Այս հաղթանակները հավասարվելու են զրոյի, որովհետեւ այս հաղթանակների թիկունքում կանոնավոր բանակ չկա»:

Նա չէր հաշտվում Լաչինի ճանապարհի բացումից որոշ ժամանակ անց Շահումյանի տարածաշրջանի եւ Մարտակերտի հանձնման հետ: Այն փաստը, որ զինվորների մի մասը այնտեղից հեռացել էր մինչեւ բնակիչների դուրս գալը, հունից հանել էր Լեոնիդին: Ասում էր, որ այդ մարդիկ պետք է պատժվեն: Նա իր զինվորներով պատրաստվում էր ազատագրել Շահումյանը:

Լեոնիդի ամենամտերիմ մարդը ու սիրելի զինվորը «Ազատագրական բանակի» «Արցախ ճակատի» հրամանատար Վլադիմիր Բալայանն էր:

Նա Վլադիմիրին համարում էր բնածին ռազմական մասնագետ: 1992-ի հունիսի 9-ին Մարտակերտի շրջանի Չայլու գյուղի պաշտպանության մարտում զոհվեց Վլադիմիր Բալայանը:

Այդ օրը Լեոնիդի զինվորները առաջին եւ վերջին անգամ իրենց հրամանատարին տեսան երեխայի պես արտասվելիս:

«Նա զոհվել է, նա գնացել է դեպի աստվածները, որովհետեւ այնտեղ նրա պահանջը կար: Ուրեմն պետք է երկիրը պահենք, որ նա նահատակ չլինի, նա զոհ է, ոչ նահատակ»,-աճյունի մոտ կանգնածներին ասաց Լեոնիդը:

Վլադիմիրի թաղումից հետո երկու ժամ ոչ ոքի հետ չէր խոսում, միայնակ կանգնած էր: Հետո ձեռքն օդում թափ տվեց ու ասաց. «Պիտի գնամ հանդիպեմ Վլադիմիրին այնտեղ՝ երկնքում»:

Տասներկու օր անց զոհվեց Լեոնիդ Ազգալդյանը:

«Էն ազգը, որը կկորցնի Ղարաբաղը, լրիվ կտապալվի»,- տարբեր առիթներով կրկնում էր Լեոնիդը:

Լուսանկարները՝ Ֆրեդերիկ Կարեգին Տոնոլիի, Միրիամ Գամ Գիրագոսյանի, Սարգիս Հացպանյանի


Մեկնաբանություններ (11)

Գալուստ
Գլուխս խոնարհում եմ Լեոնիդի եվ նրա նման հայ քաջերի հիշատակին: Նրանց նման հերոսների օրինակը իմ նման սովորական հայերին ցուցադրում են ինչ անիմաստ ու զուր է մեր այսօրվա գոյտեվումը... Հազար փառք ընկած հերոսներին
aram
V.S.you might disagree with Jirair Sefilian but to deny him Armenian citizenship is not fair or justifiable after what he DID for Hayastan.
Վարազ Սյունի (Ամստերդամ)
Հարգելի Վեհարի (4) - Բնավ չեմ ժխտում Ժիրայր Սեֆիլյանի լուման/ներդրումը Շուշիի ազատագրման գործում:Բայց իմ կարծիքն այն է,որ Ժիրայր Սեֆիլյանը, որպես քաղաքական գործիչ, Հայաստանին այդքան էլ շատ բան չունի տալու: Slaq.am-ին տված իր interview-ից հետո ես ուղղակի հիասթափված եմ իրենից: Իսկ իրեն ՀՀ-ի անձնագիր չտալը ես հիմա գտնում եմ ոչ անարդար: ՀԳ. Հայաստանին այսօր (Լիբանանաշունչ) «Սարդարապատներ» ու ԱՍԱԼԱ-ներ չէ,որ պետք են. ոչ էլ 1920-ակաների մտածելակերպով Դ/Տաշնակներ:
Hay_Axchik (NeNe)
Վեհարի, lriv chisht eq asum..... Inchpes naev 7. Mleh Ishkhanian ev 8. ASALA-ի նախկին համակիր West Wingi nman DAVACHANNERI pakasy erbeq chenq unecel... ajs voxormelineri patjarov e vor azgi 80%-y jam e jam MARUM e!!!
ASALA-ի նախկին համակիր
Մտաւորական-հրամանատար` որ խոնարհ հայ հերոսներու մեր խորհրդանիշն է, առյաւէտ: Ան եթէ ապրեր Յաղթանակէն յետոյ, երբեք ստահակ չէր դառնար` ինչպէս ցաւօք դարձան Ազատամարտէն ողջ-առողջ տուն դարձած շատերը:
Mleh Ishkhanian
Չեն հանդուրժեր կենդանի ՄՏԱՒՈՐԱԿԱՆ-ԶԻՆՈՒՈՐ Հերոսներու գոյութիւնը՝ Մովսէս Արթուր Լէոնիտ Մօնթէ Վազգէն Նաև Սագօ և Ժիրօ: Համախոհներու մեծ խաժամուժ ալ ունին. վկայ` West Wingը:
Վեհարի
Այս հոդվածի` «Դավադիր գնդակների զոհ դարձավ Լեոնիդը» խոսքերը հնչեցին նաև Մովսես Գեորգիսյանի, Մոնթե Մելքոնյանի զոհվելուց հետո: Պետք է լինել ստրուկ և կույր, որպեսզի չնկատել, որ հայրենիք պաշտող մեր բոլոր հերոսների դեմ մեր երկրում գործում է դավադիր ուժ: ԵՎ պետք է լինել կատարյալ ապուշ, որպեսզի այդ բանը նկատելով շարունակել լռել:
West Wing
Apush! Մեկնաբանությունը...
Վեհարի
Գարեգին Նժդեհը, Զորավար Անդրանիկը չէին կարող վերադառնալ Հայաստան այն պարզ պատճառով, որ հայաստանի իսկական տերերը ոչ թե հայերն էին, այլ հայերի դեմ դավադրաբար գործող գաղափարները: Այսօր հայազգի հերոսներ Սարգիս Հացպանյանին, Ժիրայր Սեֆիլյանին, մեր երկրի դավադիր իշխանությունները հրաժարվում են մարդու և հայի իրավունքներով նրանց հասանելիք,` անձնգրում գրանցում կատարելը: Հրաժարվում են այն պարզ պատճառով, որ այս երկուսն էլ հերոս կամ հայրենասեր լինելուց զատ ունեն հստակ, անկախ մտածողություն: Փաստ է, մեր հայրենասեր հերոսները ավելի շատ մեր իշխանություն ունեցողների դավադիր փամփուշտներից են զոհվում:
nelson
նախ հարկաոր է պարզել թե ինջու էն դավադրաբար սպանել , երևի Սյամոների կամ Մունքերի դուրը չի եկել
Mleh Ishkhanian
Լաւագոյնները նահատակուեցան... Աստուած լուսաւորէ պայծառ հոգիդ Լէոնիտ:

Մեկնաբանել

Լատինատառ հայերենով գրված մեկնաբանությունները չեն հրապարակվի խմբագրության կողմից։
Եթե գտել եք վրիպակ, ապա այն կարող եք ուղարկել մեզ՝ ընտրելով վրիպակը և սեղմելով CTRL+Enter