HY RU EN
Asset 3

Բեռնվում է ...

Էջի վերջ Այլ էջեր չկան բեռնելու համար

Որոնման արդյունքում ոչինչ չի գտնվել

Տրդատ Մուշեղյան

Աժդահակ լեռան խառնարանային լճից խողովակներով ջուր են դուրս բերում. ահազանգ՝ լճի անապատացման վտանգի մասին

Գեղամա լեռներում գտնվող Աժդահակ լեռան (Կարմիր սար գագաթը) խառնարանի լիճը արհեստական ցամաքեցման վտանգի եզրին է: Այս մասին երեկ՝ հոկտեմբերի 10-ին, իր ֆեյսբուքյան էջում ահազանգել էր «Ժողովրդավարական համախմբում» քաղաքական նախաձեռնությունը:

Ըստ նախաձեռնության հայտարարության՝ Գեղամա լեռներում անասնապահությամբ զբաղվող որոշ գյուղատնտեսներ 2018 թվականից մոտ 5 կմ երկարությամբ խողովակաշարի միջոցով Աժդահակի խառանարային լճի ջուրը օգտագործում են անասուններին ջրով ապահովելու և սեփական կարիքների համար, ինչը կարող է հանգեցնել լճի անապատացմանը, որն իր հերթին կխախտի տեղանքի էկոհամակարգը: Հայտարարությանը կցվել էին նաև խողովակների առկայությունը փաստող, ինչպես նաև նախկին ու ներկա վիճակները պատկերող լուսանկարներ:

«Ժողովրդավարական համախմբում» քաղաքական նախաձեռնության հիմնադիր անդամ, «Լեռնադահուկորդների հայկական ասոցիացիայի» հիմնադիր Հովհաննես Մարտիրոսյանը «Հետք»-ի հետ զրույցում նշեց, որ լուսանկարները (ստորև տեղադրվածները) արվել են 2019 թվականի հուլիսին, սակայն խողովակները նկատել են դեռևս 2018 թվականից:

«Սեպտեմբերին լճում ջուրը քիչ է, hուլիս ամսին ջուրը ավելի շատ է լինում՝ կազմելով մեկ ընդհանուր մեծ լիճ: Այդ լիճը գոյանում է ձնհալի և անձրևաջրերի միջոցով, սակայն գոլորշիացման և ներծծման հաշվին լիճը չորանում է և սեպտեմբերին պահպանում է միայն իր բազային ջուրը, որն էլ գոյացել է հազարամյակների ընթացքում: Հիմա մարդիկ, որ այդ բազային լիճը չորացնեն, ձնհալի և անձրևաջրերի հաշվին գոյացած լիճը կներծծվի, կգոլորշիանա և այլևս լիճը չի մնա»,- իր մտահոգությունը հայտնեց Հովհաննես Մարտիրոսյանը՝ հավելելով, որ եթե նույնիսկ ներկայիս վիճակով լիճը պահպանվի և խողովակները հեռացվեն, ապա անապատացման վտանգ չի լինի:

Մեր զրուցակցի կարծիքով՝ լճի չորացումը մեծ վնաս կհասցնի Հայաստանի տուրիստական գրավչությանը, մասնավորապես ակտիվ հանգստի սիրահարներին: Հովհաննես Մարտիրոսյանը, որն արդեն 20 տարի է՝ պարբերաբար բարձրանում է Աժդահակ լեռան գագաթը, նշում է, որ մասնավորապես վերջին 5 տարիների ընթացքում զբոսաշրջիկների այցելության տեմպը 100 անգամ աճել է:

«Մենք, զբոսաշրջության կոմիտեի հետ համագործակցելով, պատրաստել ենք զբոսաշրջային 150 երթուղի, որը գովազդվում է 6 միջազգային կայքերում, որոնցում օրական այցելությունը գերազանցում է 10 հազարը: Ծաղկաշեն-Գեղարդ զբոսաշրջային երթուղին անցնում է Աժդահակ լեռան գագաթով, իսկ լեռան ամենամեծ գրավչությունը հենց խառնարանային լիճն է, որոնք Գեղամա լեռներում ընդամենը երեքն են, և այդ երեքից մեկը հիմա չորացնում են: Առանց խառնարանալճի բազամթիվ լեռներ կան, և ակտիվ հանգստի սիրահարները Աժդահակ են բարձրանում հենց լիճը տեսնելու համար»,- ասաց Հովհաննես Մարտիրոսյանը:

«Ժողովրդավարական համախմբում» քաղաքական նախաձեռնությունը Աժդահակ լեռան լճի անապատացման վտանգի մասին գրություններ է ուղարկել նաև վարչապետի աշխատակազմ, շրջակա միջավայրի, տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների, էկոնոմիկայի նախարարություններ, սակայն դեռ պատասխան չեն ստացել: Հովհաննես Մարտիրոսյանն ընդգծում է, որ այս մասին դեռևս 2018թ. բարձրաձայնել է զբոսաշրջության կոմիտեում, Կոտայքի մարզպետարանում, սակայն ըստ նրա՝ հարցի լուծումը կլինի միայն խողովակների ապամոնտաժումը:

«Ես ինքս կարող եմ գնալ և իմ ընկերների հետ խողովակները հանել, սակայն դա հարցի լուծում չէ, որովհետև նրանք ահագին գումար են ծախսել, և մենք իրավունք էլ չունենք: Այո՛, որպես բնապահպաններ, գուցեև, կարող ենք, սակայն իրավական դաշտում խնդիրներ կարող են առաջանալ, որովհետև միգուցե ինչ-որ մեկը նրանց թույլատրել է խողովակներ քաշել»,- ասաց Հովհաննես Մարտիրոսյանը:

 Կառավարության 2008 թվականի օգոստոսի 14-ի որոշմամբ՝ Աժդահակ հրաբուխն ընդգրկվել է Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկում:

Բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմնի իրազեկման և հանրության հետ տարվող աշխատանքների բաժնի պետ Նաիրա Աղաբաբյանը «Հետք»-ի հետ զրույցում ասաց, որ Աժդահակ լեռան խառնարանային լճից ջրառ իրականացվում է լեռնագնա արոտներում անասունների ծարավը հագեցնելու նպատակով, որը բնապահպանական իրավախախտում չի համարվում: Մեր այն հարցին, թե մի քանի կիլոմետր ձգվող խողովակների առկայության դեպքում ջրօգտագործման թույլտվություն անհրաժեշտ չէ, Նաիրա Աղաբաբյանը խորհուրդ տվեց դիմել շրջակա միջավայրի նախարարություն: Միևնույն ժամանակ նա հավելեց, որ տեսչական մարմնի ղեկավարի հանձնարարականով տեղում ուսումնասիրություններ կանցկացվեն:

Շրջակա միջավայրի նախարարի օգնական Նատալի Սահակյանն էլ «Հետք»-ի հետ զրույցում ասաց, որ այս իրավիճակում առաջին քայլը պետք է անի հենց տեսչական մարմինը, և միայն տեղում կատարված ստուգումներից հետո հնարավոր կլինի իրավիճակին հստակ գնահատական տալ: 

«Մենք անընդհատ կապի մեջ կլինենք տեսչական մարմնի հետ, և եթե տեսչության ղեկավարը տեղում ստուգումներ անելու հանձնարարական է տվել, նշանակում է հարցը գտնվում է ուշադրության կենտրոնում»,- հավելեց նախարարի օգնականը:

Նշենք, որ շրջակա միջավայրի նախարարության ենթակայության տակ գտնվող Ջրային ռեսուրսների կառավարման գործակալության՝ 2018թ. տրամադրած ջրօգտագործման թույլտվությունների ցանկում Աժդահակ լեռան խառնարանային լճից ջրառ իրականացնելու վերաբերյալ տվյալ չկա: 2019թ. ցանկում նշված են միայն ջրօգտագործողները, իսկ ջրային ռեսուրսի անվանումը ընդհանրապես բացակայում է:

Գեղամա լեռնավահանը բաղկացած է տասնյակ հրաբխային կոներից, որոնցից երեքը՝ Աժդահակը՝ Կարմիր Սար գագաթի հետ միասին, և Արմաղանն ունեն խառնարանային լճեր: Աժդահակը Գեղամա լեռների ամենաբարձր գագաթն է՝ ծովի մակերևույթից 3597 մետր բարձրության վրա: 

Լուսանկարները՝ «Ժողովրդավարական համախմբում» նախաձեռնության ՖԲ էջից

Մեկնաբանություններ (1)

Yerevan2800
իմ կարծիքով այդ բնական լիճը ունի նաև հրաբուխը կանխող կամ երկրաշարժ մեղմող գործառույթ ևս, որը այդ մի քանիսի խելքի բանը չէ ու կլիմայական շոգ եղանակների պատճառով այն կարող է ակտիվանալ,

Մեկնաբանել

Լատինատառ հայերենով գրված մեկնաբանությունները չեն հրապարակվի խմբագրության կողմից։