Հարցազրույց կոմպոզիտոր Ռոբերտ Ամիրխանյանի հետ

-Ինչպե՞ս եք Ձեզ զգում, երբ արդեն կոմպոզիտորների միության նախագահի պաշտոնում չեք:

-Նախագահի պաշտոնում լինելը խնդիր չէ ինձ համար, ես վատ կզգամ, եթե մեր միությունն ունենա որոշակի բարդություններ, չկարողանա գտնել իր հավասարակշռությունը, որովհետև մեր օրերի դժվար, կենցաղային կուլտուրայի և սպասարկման կարգի երաժշտության ծաղկման պարագայում պրոֆեսիոնալ երաժշտության դաշտի պասիվությունն անձնապես ինձ համար ծանր ապրումների պատճառ էր լինում, իսկ այդ դաշտը կարող է պահել կոմպոզիտորների միությունը: Ես միայն վատ կզգամ նրանից, եթե միությունը չկարողանա պահպանել այդ դաշտը: Ես չեմ ասում, թե չեն կարողանա, բայց մտահոգ եմ նրանով, թե ինչպես պետք է կարողանան: Եվ եթե նրանք կարողանան, ես ինձ շատ լավ կզգամ, մանավանդ, որ հիմա լիքը ժամանակ ունեմ զբաղվելու իմ անձնական երաժշտությամբ, որն ինձ երբեք չի ների, որ ես իրեն մոռացել եմ:

-Ինքներդ ինչպե՞ս եք գնահատում կոմպոզիտորների միության նախագահի ընտրությունները և կոմպոզիտոր Արամ Սաթյանի՝ միության նախագահի պաշտոնում ընտրվելը:

-Ես իրեն բացարձակապես չեմ քննարկում, ուզած որևէ մարդ կարող է լինել ղեկավար, բայց մի պայմանով, եթե նա ունի ծրագիր, որը պետք է լինի իրատեսական և ապացուցելի: Այն, ինչ որ լսեցի, տարակուսանքներ առաջացրեց ինձ մոտ, որովհետև ծրագիրը երբեք չի կարելի սկսել սոցիալական հարցերի քննարկումից, որովհետև մեր կազմակերպությունը ստեղծագործական միություն է, և առաջնային հարցերը միայն ստեղծագործական հարցեր են: Այսօր աշխարհում հսկայական տեղաշարժեր կան լուրջ, պրոֆեսիոնալ երաժշտագիտության և կոմպոզիտորական արվեստի շուրջ: Այդ հարցերի և դրանց պրոպագանդման մասին են կարևոր մեր դիրքորոշումները, իսկ սոցիալականը նշանակում է, որ մենք խնդրին մոտենում ենք, մեղմ ասած, ոչ ճիշտ կողմից:

-Պարոն Ամիրխանյան, կոմպոզիտոր Վահրամ Բաբայանն ասել էր, որ Դուք 22 տարիների ընթացքում  փոփոխություններ չկատարեցիք միությունում:

-Ես դա թողնում եմ իր խղճին, որովհետև իր կյանքի մեջ չի տեսնում այն մարդը, որ չի ուզում տեսնել:

-Լավ, իսկ կնշե՞ք, թե ինչ փոփոխություններ կատարեցիք այդ 22 տարիներին: Ի՞նչ կառանձնացնեք Ձեր գործունեությունից:

-Ես այդ հաշվետվությունը ներկայացրել եմ կոմպոզիտորների միություն, եթե ուզում եք ծանոթանալ, կարող եք գնալ վերցնել և նայել: Գլխավոր բանը՝ պահպանվել է մեր միության ստատուսը: Ամենագլխավորը՝ ստեղծագործական պրոպագանդման գործունեությունը շարունակվեց ավելի մեծ տեմպերով, քան դա տեղի էր ունեցել Սովետմիության վերջին տասնամյակների ընթացքում, ավելի շատ երաժշտություն է հնչել մեր հեղինակների, գտնվել են միջոցներ հրատարակության, գիտաժողովներ կազմակերպելու: 4 անգամ կազմակերպել եմ միջազգային գիտաժողովներ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պատրոնաժի ներքո, որտեղ շոշափվել էին և՛  քրիստոնեության, և՛ ժողովրդական արվեստի, և՛ Արամ Խաչատրյանի, և՛ Բերբերյանի ժամանակակից երաժշտության հարցեր, մեզ մոտ են եկել բոլոր երկրներից գիտնականներ՝ Ճապոնիայից, Եգիպտոսից, Եվրոպայից, Ռուսաստանից, զարմացել են, թե ինչպես Հայաստանը կարող է այս պայմաններում այդպիսի բաներ կազմակերպել: Բազմաթիվ հեղինակային երեկոներ, փառատոններ են տեղի ունեցել, մրցույթներ կազմակերպված ռուսահայերի միության հետ, որի մեջ միայն վերջին տարիների ընթացքում 45 հեղինակ ստացել է մրցանակ և այլն, և այլն:

-Իսկ ո՞րն է ամենամեծ բացթողումը:

-Բացթողո՞ւմը... Ի՞նչ է նշանակում բացթողումը:

-Այսինքն՝ կա՞ր աշխատանք, որ չհասցրեցիք անել:

-Հասարակական կազմակերպությունն իր գործունեությունը ծավալելու համար պետք է գտնի միջոցներ, և կարծում եք, թե այդ միջոցները հե՞շտ է գտնել մեր պայմաններում, երբ մարդիկ այնքան պրագմատ և փողասեր են դարձել, որ հասարակական կազմակերպությունն իր երաժշտությունը հնչեցնելու և տպագրելու համար կարողանա գտնել միջոցներ, բայց, փառք Աստծո, մեզ հաջողվել է անել: Միգուցե ավելին կարելի էր անել, կարևորն այն է, որ ընթացքը կար, թող հիմա իրենք անեն ավելին, այն, ինչ ինձ չի հաջողվել: Իսկ ինձ համար անհասկանալի է, թե ինչի մեջ են ինձ մեղադրում:

-Օրինակ, Արամ Սաթյանն Ձեր գործունեությանն անդրադառնալիս նշել է, որ Ձեր առաջին մեղքն այն էր, որ միությունում պառակտում սկսվեց: Ինչո՞ւ սկսվեց այդ պառակտումը:

-Դա իր մեկնաբանությունն է: Բազմաթիվ մարդիկ կան, որոնք այդ կարծիքին չեն: Կարծում եմ՝ գլխավոր խնդիրը, որ որևէ մեկին, որ հավակնություն ունի ղեկավարելու կամզակերպությունը, ոչ թե ուրիշին սևացնելն է, այլ իր սեփական ապացուցելի ծրագրերը ներկայացնելը, որոնք ես այդպես էլ չլսեցի:

-Ինչո՞ւ անառողջ մթնոլորտ ստեղծվեց միությունում:

-Հարցրեք իրենցից, թե ինչու իրենք հեռացան միությունից և տարիներ շարունակ մի անգամ գոնե չմտան միություն, հարցրեք իրենցից, թե ինչու իրենք միայն համագումարների ժամանակ էին գալիս միություն, հարցրեք իրենցից, թե ինչու իրենք մեր համերգներին ոչ մի անգամ չեն գալիս, հարցրեք իրենցից, թե ինչու չեն մասնակցում մեր գիտաժողովներին:

-Ո՞ւմ հարցնենք:

-Այ, նրանք, ովքեր մեղադրում են, հարցրեք, թե ինչու իրենց անդամատոմսը ցած դրեցին՝ պրոտեստ ցուցաբերելով իմ հանդեպ: Թող պատասխանեն իրենք: Ես ո՞նց կարող եմ պառակտում սերմանել, երբ կոմպոզիտորների միության ներսում մեծ քանակությամբ հեղինակներ ապրում են ներդաշնակ ստեղծագործական կյանքով, իսկ նրանցից մի քանիսը վերջերս ստացան արվեստի վաստակավոր գործչի բարձր կոչում:

-Պարոն Ամիրխանյան, խոսակցություններ կային, որ չարաշահել էիք Դիլիջանում կոմպոզիտորների միության հանգստյան տան գումարները, որ յուրացրել էիք այդ գումարները:

-Ծիծաղս գալիս է... Գիտեք, եթե որևէ մեկը մի հյուրանոց կառուցի, ու այդ հյուրանոցի գոնե կեսը չաշխատի, չի կարողանալու պահել այդ հյուրանոցն իր բիզնեսի համար: Դիլիջանում կոմպոզտիորների միության մեր տունը ստեղծագործական տուն է, որն արված է, որպեսզի մեր հեղինակները գնան, այնտեղ երաժշտություն գրեն: Այդ տունը շարունակում է մնալ, ի տարբերություն շատ-շատերի, օրինակ կինոմատոգրաֆիստների, որոնք իրենց տունը վաճառել են, թատերագետները, որոնք Նորքի զանգվածում իրենց ունեցվածքն օտարել են և այլն, և այլն: Մեր տունը շարունակում է աշխատել, որտեղ մարդիկ գնում են հանգստանալու տարին միայն 2 անգամ, երբ ազատ են՝ ամռանը և ձմռանը: Այդ պարագայում Դիլիջանի տունը կարո՞ղ է պահել ինքն իրեն, իհարկե՝ ոչ, որովհետև պտույտներ չկան, իսկ ես կարողացել եմ պահել: Ի՞նչ միջոցներ կարող էին լինել այնտեղ, որ ես կարող էի սեփականացնել: Դա միայն մարդուն սևացնելու, պատվազուրկ անելու ձև է, իսկ ես կգերադասեի, որ իմ ընկերները զբաղվեին երաժշտություն գրելով, և մեկ էլ եթե ուրիշ բան են ուզում անել, խոսեն միայն իրենց անելիքների մասին:

-Վերջերս լուրեր են շրջանառվում, որ Դիլիջանում Կոմպոզիտորների միության հանգստյան տունը հայտնի գործարարներից մեկը պատրաստվում է  գնել և փորձում էր գործարքի մեջ մտնել Ձեզ հետ, Դուք էլ գումար էիք պահանջել դրա համար:

-Եթե վաճառքի մասին խոսք լիներ, հարց կբարձրացնեի շատ ավելի շուտ, դեռ այն դժվարին տարիներին, երբ ոչ մի ձևով հնարավոր չէր պահել մեր տունը: Ինձ համար գոյություն ունի գաղափարը. աշխարհի ամենամեծ երջանկությունը սեփական տունը կառուցելը, շենացնելն ու մեջը ապրելն է, ինչով ես զբաղված եմ եղել այսքան տարի:

-Բայց առաջարկներ ստացե՞լ եք այդ տունը վաճառելու:

-Ոչ:

-Ոչ մի առաջարկ չի՞ եղել:

-Իմ կողմից միայն առաջարկ եղել բանակցություններ վարել Ռուբեն Վարդանյանի և Գագիկ Ադիբեկյանի կառույցների հետ, որպեսզի նրանք օգնեն մեզ Դիլիջանի նոր զարգացման հեռանկարների ծրագրում վերականգնել մեր տունը: Այդքան բան:

Վաճառե՞լ... Վաճառե՞լ... Մի երկու տարի առաջ դատարանով ես պատվի էի հրավիրել «Հայոց աշխարհ» թերթին, որով հայտարարեցին, թե տունը վաճառված է, և թերթը երկու անգամ ստիպված է եղել ներողություն խնդրել ինձնից, իսկ այդ հերյուրանքը գալիս էր միայն այս «բարեկամներից», այլ ոչ թե «Հայոց աշխարհ» թերթից:

-Ձեր կարծիքով՝ Դուք գնահատվա՞ծ հեռացաք միության ղեկավարի պաշտոնից:

-Ես չէի ուզում, որ ինձ որևէ մեկը գնահատի, ես կուզենայի, որ մարդիկ իրատես լինեն, տեսնեն, թե ինչեր է եղել, փորձեն հասկանալ դա: Մեր երկիրը, որ թևակոխել է իր գոյության նոր շրջանը, սոցիալական, իրավական հարցերը դեռևս կարգավորված չեն մեզ մոտ, ու այդ պայմաններում այդ տունը կարողացել է պահվել, միությունը շարունակում է իր ընթացքը, փորձում է ինչ-որ ձևով պահպանել պրոֆեսիոնալ երաժշտագիտության դաշտը, կուզեի, որ իրենք ուղղակի տեսնեին այդ ամենը, իսկ իմ գնահատականը կապված է իմ երաժշտության հետ, որի գնահատողը ինձ երբեք էլ վատ բաների մեջ չի կասկածում:

-Պարոն Ամիրխանյան, իսկ ի վերջո, ինչո՞վ է պայմանավորված միության ներսում անհանդուրժողական վերաբերմունքը Ձեր անձի հանդեպ:

-Պայմանավորված էր հետևյալով. 22 տարի շարունակ նրանք բոլոր համագումարներում փորձ էին անում ղեկավարությունը վերցնել իրենց ձեռքը, բայց ես մեղավոր չեմ, որ իմ ընկերներն իրենց ձայնը տալիս էին ինձ: Ես բոլորովին մեղք չունեմ դրա մեջ: Հիմա քանի որ զգում էին, որ ես նորից պիտի վերընտրվեմ միության ղեկավարի պաշտոնում, գնացին այդ ճանապարհով՝ սևացնել մարդուն, պատվազուրկ անել, որպեսզի զրկեն նորից ընտրվելու հնարավորությունից: Այնքան պարզ է այդ մոդելը, իսկ քանի որ իրենց մեջքին կանգնած են մարդիկ, ովքեր աչք ունեն նաև մեր Դիլիջանի ունեցվածքի վրա, այս երկու հարցերը միացան միմյանց և դարձան ծայրագույն  վտանգավոր ագրեսիա իմ հանդեպ:

-Դիլիջանի ունեցվածք ասելով՝ նկատի ունեք կոմպոզիտորների միության հանգստյան տո՞ւնը: Ովքե՞ր աչք ունեն այդ տան վրա:

-Ես արդեն այստեղ չէի ուզենա բացել քարտերը: Քանի դեռ ապացուցված չէ այդ բանը:

-Այդ մարդիկ միությա՞ն անդամներ են, թե՞ պաշտոնյաներ են:

-Ոչ, ոչ, բոլորովին ուրիշ օղակներ են, որոնք խնդիր ունեն այնտեղ բիզնես դնելու: Այսքան տարիների ընթացքում այնքան մարդ է ինձ մոտեցել Դիլիջանում, փող առաջարկել, որպեսզի ես թույլ տամ իրենց կազինո բացել կամ ռեստորան բացել Դիլիջանի կոմպոզիտորների տան դահլիճում: 22 տարիների ընթացքում այնքա՜ն մարդ է մոտեցել՝ առաջարկելով, որ մի գրավիչ բան կառուցեն այնտեղ, ես թույլ չեմ տվել, որովհետև ինձ համար այդ տունը կոմպոզիտորական արվեստի ամրոցն է:

-Իսկ հնարավո՞ր է, որ այդ պատճառով էլ  Ձեր լիազորությունները վայր դրեցիք:

-Ոչ:

-Ի՞նչ եք կարծում՝ այդ տան ճակատագիրն ի՞նչ կլինի: Հնարավո՞ր է, որ առաջիկայում այդ տունը վաճառվի:

-Այդ գործընթացն արդեն սկսվել է այսօրվանից:

-Այսինքն՝ հնարավոր է, որ մի քանի օր անց այդտեղ տեսնենք կազինո կամ հյուրանոց:

-Ոչ, այդքան շուտ չեք տեսնի, բայց այնտեղ կլինեն քայլեր, որ կտանեն դեպի օտարացում, և կտեսնեք, որ մի որոշակի բիզնեսի գործիչներից մեկի նպատակներից մեկն է եղել մեր տունը դիտել որպես հյուրանոցային համակարգի օբյեկտ: 

-Տունը գնելու համար Ձեզ ինչքա՞ն գումար էին առաջարկել:

-Միամիտ հարց մի տվեք, ես հարգանքով եմ վերաբերվում Ձեր հանդեպ, բայց դու չես ուզում հավատալ ինձ: Ինձ ոչ մեկը չի առաջարկել, որ ես վաճառեմ:

-Պարոն Ամիրխանյան, Դուք նշեցիք, որ 22 տարիներին բազմաթիվ առաջարկներ են եղել կազինո, հյուրանոց բացելու, որոնք մերժել եք: Իմ հարցը հետևյալն էր, թե ընդհանրապես, այդ առաջարկների ժամանակ ինչքա՞ն գումար էին առաջարկում միությանը, որպեսզի Դիլիջանի տունը գնեն:

-Այդպիսի բան չի եղել: Ինձ առաջարկել են ռեստորան ստեղծել նախկին դիրեկտորի կողմից, Դիլիջանի տղաների կողմից առաջարկություն է եղել, որպեսզի ես թույլատրեմ այնտեղ կազինո, ռեստորան սարքել, և առաջարկել են ինչ-որ պայմաններ, և ես ասել եմ, որ բացարձակապես մոռանան այդ մասին, նեղացել են, հեռացել են: Ուզում եմ ասել, որ կողքից մարդիկ աչք ունեն մեր ունեցվածքի վրա:

-Ո՞վ է Ձեր նշած դիրեկտորը:

-Դա մոտավորապես 20-22 տարվա պատմություն է, և չեմ ուզում բարձրացնել դա:

-Շնորհավորելո՞ւ եք Արամ Սաթյանին:

-Ես երեկ դա արել եմ: Մոտեցել եմ իրեն, շնորհավորել եմ, և իմ բառերը հետևյալն էին, որ ես շնորհավորում եմ, բայց չեմ նախանձում քեզ և պատրաստակամությում եմ հայտնում լինել քո կողքին, օգնել քեզ, որպեսզի կարողանաս մեր միության խնդիրներն իրոք իրագործել: Նա շնորհակալություն է հայտնել, և ասել է, որ սիրով ընդունում է այդ բանը:

-Այսինքն՝ հաշտության, այսպես ասած, դաշնագի՞ր է եղել:

-Ի՞նչ հաշտություն, ինչի՞ հետ հաշտվեմ ես, որ 2 ամիս ինձ անընդհատ փորձեցին ամեն ինչի մեջ մեղադրել, թե իբր գործիքներ եմ ծախել, տուն եմ ծախել, էս եմ արել, էն եմ արել, դա անպատվաբեր է: Ամենամեծ տխրությունը բերում է այն, որ ոչ թե ես այնտեղ չեմ՝ միությունում, այլ որ իմ գործընկեր կոչեցյալ կոմպոզիտորը, երաժշտագետը կարող է պատվի պատկերացումները հավասարեցնել զրոյի: Դա արվեստագետի վարքի հետ չի համատեղվում: Այ, սա է տխրեցնում ինձ:

-Այսինքն՝ մեծահոգի՞ եք եղել, որ շնորհավորել եք Արամ Սաթյանին:

-Ես այդպես եմ ապրում, ես սիրով եմ ապրում մարդու հանդեպ: Եթե ես մարդուն չսիրեմ, իմ երաժշտությունը չի ունենա այն ուժը, ինչ որ ունի:

Հ.Գ. Առաջիկայում մենք կզրուցենք նաեւ Արամ Սաթյանի հետ:

Լուս.՝ Ֆոտոլուրի