Այսօր «Անտարես» մեդիա հոլդինգի ղեկավար Արմեն Մարտիրոսյանը, գրող Կարեն Անտաշյանը, գրականագետներ Հասմիկ Հակոբյանն ու Արքմենիկ Նիկողոսյանն ամփոփեցին 2013 թ. գրական անցուդարձը:

Ա. Նիկողոսյանի խոսքով՝ այս տարի կա 3 ավանդական «բեստսելլեր»՝ Հենրի Միլլերի «Խեցգետնի արևադարձը», Ջորջ Օրվելի «1984»-ը և Էլիֆ Շաֆակի «Ստամբուլի բիճը»: Ըստ գրականագետի՝ այդ գրքերին չեն զիջում և զուգահեռ քայլում են Արամ Պաչյանի և  և Հրաչյա Սարիբեկյանի գրքերը: Նշենք, որ Հայաստանում «բեստսելլեր» գրքերի տպաքանակը 500-ն է: Օրինակ՝ Միլլերի գիրքն այս տարի վաճառվել է 120 հատ:

Ա. Մարտիրոսյանի ասելով՝ վերջին մեկ ամսվա ընթացքում արագ վաճառվում է Օրվելի «Անասնաֆերման»: «Ու ամենակարևորը «Անասնաֆերմայի» դեպքում այն է, որ այսօր Հայաստանը գտնվում է  հենց էս անասուն վիճակում, այսինքն՝ 1949 թ. մահացած գրողն այսօրվա Հայաստանը կարողացել է նկարագրել»,- նկատեց Ա. Մարտիրոսյանը:

«Անտարեսի» ղեկավարը նախ անդրադարձավ գրախանութների «ծննդին» արգելք հանդիսացող ՀԴՄ-ների գնին, որը, ըստ նրա, համեմատելի է գրախանութների տարեկան շահույթին: «Այսինքն՝ ստացվում է, որ այդ գրախանութները կամ ոչ գրախանութներն աշխատում են մի նպատակ ունենալով՝ ՀԴՄ ձեռք բերելով,- նշեց Ա. Մարտիրոսյանը՝ ավելացնելով,- պետությունն ու իշխանությունները կոտրում են գրախանութների ծնման լավ տենդեցը»:

Բանաստեղծ Կարեն Անտաշյանն էլ առանձնացրեց նախընթաց տարվա զարգացումները: «Նախ ուզում եմ սկսել մի տխուր վիճակագրությունից, որ այս տարի արձանագրվեց՝ մեծ թվով գրողների, հատկապես շատ լավ գրողների, ճանաչված գրողների, տաղանդավոր գրողների մահվան դեպքերը: Եվ երևի արժեր թվարկել նրանց անունները, ևս մեկ անգամ հիշել նրանց բարի անունները. բանաստեղծ Հովհաննես Գիրգորյանը, գրականագետ Վաչե Եփրեմյանը, Վահան Վարդանյանը, Վրեժ Իսրայելյանը, Լևոն Անանյանը, Հրաչյա Բեյլերյանը: Աստված ուժ ու կորով տա Լևոն Խեչոյանին»,- ասաց Կ. Անտաշյանը, ում խոսքով՝ այս տարի ստեղծվել է գրականության հիմնադրամ, որի նպատակն է հայ գրականությունը միջազգային շուկայում ներկայացնելը:

Տարվա կարևոր քայլերից նա համարեց  հրատարակիչների կողմից ընթերցանության ուսումնասիրությունը Հայաստանում, գրականության էլէկտրոյնանացումը: Նրա խոսքով՝ գրքերի էլեկտրոյնանացման դեպքում խոչընդոտ է շարունակում մնալ ընթերցիչների թանկ լինելը Հայաստանում: Վերջինս այնուհետ խոսքը տվեց գրականագետ Հասմիկ Հակոբյանին, որպեսզի ներկայացնի «Գրանիշի» գրական նախագիծը, որը միտված է միջազգային գրական շուկայում հայ գրականությունը ներկայացնելուն: «Տարին դուխով փակենք»,- հավալեց Ա. Նիկողոսյանը:

Հ. Հակոբյանը նշեց, որ «Գրանիշ» ակումբը հանդես է գալու նոր նախագծերով, իսկ նախորդ նախագծերի մասին  շատերն արդեն տեղյակ են (խոսքը granish.org-ի և «Գրանիշ» պարբերականի  մասին է): Տարվա սկզբին լույս է տեսնելու «Գրանիշի» հերթական համարը՝ «Գրանիշ-քաղաքացի» թեմայով, որը ներկայացնելու է գրողի և քաղաքացու հարաբերությունները: «Տարվա վերջին մենք մեկնարկեցինք նոր նախագիծը, որն ամիսներ շարունակ նախապատրաստել էինք, և մեկ օրվա արդյունք չէր: Այս նախագիծը գրականության հիմնադրամի հետ միատեղ միտված  է հատկապես հայ ժամանակակից գրականությունը թարգմանական հարթակներում ներկայացնելուն: Մեր նոր նախագիծը granish.com հասցեով է գործում, գրական կայք է, որտեղ ներկայացվում են հայ գրողների թարգմանական ստեղծագործությունները: Կայքն առայժմ միայն անգելերեն լեզվով է: Մենք նաև ներկայացնում ենք օտարագիր հայ գրողներին, որոնք ստեղծագործում են կրկին անգելերեն լեզվով՝ նպատակ ունենալով ստեղծել մեկ ընդհանուր դաշտ»,- ասաց Հ. Հակոբյանը:

Ձեռբքերումների և կորուստների մասին

Ա. Մարտիրոսյան. «Ձեռք բերեցինք վստահություն, կորցրեցինք կապանքներն ու հույսը, որ ինչ-որ հարցեր մեր փոխարեն սովետական կազմակերպություններ կամ իշխանության, պետության ինչ-որ կտորներ լուծեն: Եվ ամենակարևորը դա է»:

Կ. Անտաշյան. «Ինձ համար ամենամեծ կորուստը մեր գրողներն էին, որովհետև ոչ մի տարի չեմ հիշում, որ այսքան տաղանդավոր գրողներ մենք կորցնեինք, իսկ գլխավոր ձեռքբերումն այն էր, որ գրական դաշտը քիչ-քիչ, էվոլյուցիոն դանդաղությամբ սկսում է կայանալ, և այդ կայանալը դրսևորվում է և՛ գրահրատակչական ակտիվությամբ, և՛ մյուս կողմից կենդանի գրական գործընթացով, որ պայմանավորված է փոքր գրական նախագծերով՝ փոքր խմբեր՝ միացած մեծ գաղափարների շուրջ, իրար հետ առողջ մրցակցող կայքերում, հրապարակումներում, այսինքն՝ գրական առողջ գործընթացի կայացումը՝ քիչ-քիչ:

Ա. Մարտիրոսյան. «Կներեք միջամտության համար, բայց որպեսզի մենք ռեալ տարբերությունը տեսնենք, առաջարկում եմ սրանից 3 տարի առաջ «Սիվիլիթասում» իրականացված հարցազրույցը, երբ «Անտարեսը» էլի «Գրանիշի» հետ ինչ-որ հարցերի էր պատասխանում: Համեմաբար կարելի է նայել, թե այն ժամանակ ինչ հարցերին էինք պատասխանում, այսօր՝ ինչ հարցերի:

Հ. Հակոբյան. «Շարունակելով պարոն Մարտիրոսյանին: Լավ հիշեցրեց այդ դեպքը: Դա առաջին նախադեպն էր, երբ գրողն ու հրատարակիչն իրար հետ հանդիպելով միևնույն հարթակում՝ խոսակցություն սկսեցին գրականության մասին: Եվ այն մեծ առաջընթացը, որ տեղի է ունեցել 3 տարում, հենց գրողի և հրատարակչի համատեղ աշխատանքի շնորհիվ նոր գրական դաշտ ստեղծելն է: Այդ ասպարեզում ուղղակի հսկայական փոփոխություն է եղել»:

Լուսանկարում՝ Կ. Անտաշյան, Հ. Հակոբյան, Ա. Մարտիրոսյան, Ա. Նիկողոսյան