ԱՄՆ-ում վերջին յոթ օրվա ընթացքում երեք դատավճիռ է բեկանվել նոր երևան եկած հանգամանքներով: Երկու գործով ԴՆԹ թեստն է ապացուցել դատապարտյալների անմեղությունը, իսկ մեկով ի հայտ է եկել նոր երևան եկած հանգամանք, ըստ որի` համակարգը թաքցրել է ամբաստանյալի անմեղության մասին վկայող ապացույցները: Այս մասին տեղեկանում ենք Innocence Network-ի կայքից:

Երեք քրեական գործերով մեղադրական դատավճիռները կայացվել են 1990-ականների վերջին ու 2000-ի սկզբին: Դատավճիռները բեկանվել են 15, 16 ու 18 տարի անց: Դանովան Ալենի, Լույիս Վարգասի և Ռիչարդ Ռոգսթի գործերով նոր քննություն պետք է սկսվի:

15 տարի Դանովան Ալենին համարել են մարդասպան

Դանովան Ալենը մեղադրվել է սեփական մորը սպանելու համար, սակայն 15 տարի անց ժամանակակից տեխնոլոգիայով կատարված գենետիկական կրկնակի փորձաքննությունը ցույց է տվել, որ իրեղեն ապացույցների վրա ոչ թե նրա, այլ նրա զարմիկի հետքերն են: Վերջինը ձերբակալվել է, Ալենը` ստորագրությամբ ազատ արձակվել:

«Ես այնքան ուրախ եմ, որ ստացա երկրորդ հնարավորություն` լինելու հայր, եղբայր ու հորեղբայր»,- ասել է Ալենը դատավճռի բեկանումից հետո:

16 տարի անց հայտնաբերվել է իրական հանցագործը

Լույիս Վարգասը, լինելով անմեղ, բանտում պատիժ է կրել 16 տարի` մեղավոր ճանաչվելով 3 բռնաբարության համար: Սակայն ինչպես 16 տարի անց կատարված փորձաքննությունն է ցույց տվել, ամերիկյան արդարադատությունը սխալվել է:

ԴՆԹ թեսթը 16 տարի անց ցույց է տվել, որ իրեղեն ապացույցների վրա պահպանված մասնիկների գենետիկական նմուշները պատկանում են սերիական բռնաբարող, աչքի տակ արցունքի տեսքով դաջվածք ունեցող, «Արցունք-բռնաբար» մականունը ունեցող մի հանցագործի, ով պատիժ է կրում ամերիկյան բանտում` մեղադրվելով 30 բռնաբարությունների մեջ: Բանն այն է, որ Լույիս Վարգասը ժամանակին նման դաջվածք է ունեցել, ինչը ֆոտոռոբոտ կազմելիս եղել է նրան մեղադրելու հիմնական պատճառներից մեկը:

Լույիս Վարգասը բանտում ավարտել է քոլեջ, իր ավարտական հանդեսին լուսանկարվել է աղջկա ու տղայի հետ: Դատավճռի բեկանման օրը նրա դուստրն ասել է, որ հոր խնամքից զրկված է եղել 10 տարեկանից: 

18 տարի անց բեկանվել է անարդար դատավճիռը

Ռիչարդ Ռոգսթին 1997 թ-ին մեղադրել են մտերիմ ընկերոջ` Ջոզեֆ Թաշի սպանության մեջ, սակայն 18 տարի անց պարզվել է, որ դատախազությունը թաքցրել է նրա անմեղություն ապացուցող փաստերը, մասնավորապես` ալիբին: Երեկ նա դուրս է եկել ազատություն: Մեղադրողի դեմ քրեական գործ է հարուցվել:

Առաջին պիցցան` ազատության մեջ

«Ես գիտեի, որ այս օրը կգա, բայց չէի մտածում, որ այս ամենը կտևի 18 տարի»,- ասել է Ռոգսթոնի մայրը:

Սպանությանը Ռիչարդի մասնակցության մասին վկայություն էր տվել նրանց երրորդ գործընկերը: Հենց նրա ցուցմունքներն էլ որոշիչ դեր էին խաղացել Ռիչարդին մեղադրելու համար:

Ռիչարդը 18 տարի լինելով բանտում` զբաղվել է ստեղծագործելով. գրել է հարյուրավոր բանաստեղծություններ:

Վիլյամ Դիլոնը մարդկանց պատմում է 27 տարվա անարդար բանտարկության մասին

Ի տարբերություն երեք քաղաքացիների, Վիլյամ Դիլոնը արդարացման դատավճռով ազատություն է վերադարձել 7 տարի առաջ` 2008 թ-ին` 27 տարվա բանտարկությունից հետո: Նա մեղադրվել էր մեկ անձի սպանության մեղադրանքով` 1981 թ-ին: Միայն 2008 թ-ին կատարված ԴՆԹ թեստի շնորհիվ է ապացուցվել նրա անմեղությունը: Վիլյամ Դիլոնը 7 տարի ճամփորդում է ու մարդկանց պատմում իր պատմությունը` տալով նրանց ուժ հավատալու սեփական պայքարին:

«Ես ուզում եմ, որ մարդիկ իմանան` կատարել եմ աներևակայելի ճանապարհորդություն, բայց երբեք չեմ կորցրել հույսս, որ ճշմարտությունը կհաղթի: Թող մարդիկ իմանան, թե ինչպես կարող է դա տեղի ունենալ ու երբեք չնահանջեն»,- ասել է դատական սխալի զոհը:

Տասնյակ տարիներ անց արտերկրում բեկանված դատավճիռների, աշխարհի տարբեր մասերում անարդար բանտված անմեղ մարդկանց մասին պատմող հրապարակումներ hայաստանյան մամուլում հազվադեպ են հրապարակվում: Այնինչ միջազգային մամուլը գրեթե ամեն շաբաթ գրում է բեկանված դատավճիռների, անմեղ մարդկանց վերադարձի մասին: Մինչ այդ, Հայաստանում դատաիրավական համակարգի պաշտոնյաները դեռ շարունակում են չընդունել, որ մեր բանտերում կան անմեղ դատապարտվածներ: Մեր երկրում օրենքով շարունակում են ոչնչացնել իրեղեն ապացույցները` 21-րդ դարում անգամ նոր քննվող գործերով շատ հաճախ չնշանակելով գենետիկական փորձաքննություններ:    

Լուսանկարները` Innocence Network-ի

Առաջին լուսանկարում Լյուիս Վարգասն է` դատավճռի բեկանման մասին լուրը լսելուց հետո