սկիզբը

«Հայկական Կարիտաս» բարեսիրական ՀԿ-ի միգրացիոն հարցերի փորձագետ Տաթեւիկ Բեժանյանը ներկայացնում է, թե վերջին տարիներին Ռուսաստանն ինչ խստացումներ է մտցրել իր տարածք ժամանող օտարերկրացիների նկատմամբ, եւ ինչ հավելյալ դժվարությունների են առաջիկայում բախվելու հատկապես աշխատանքային միգրանտները: 

• Ռուսաստանը շարունակում է խստացնել պայմանները օտարերկրացիների, հատկապես՝ աշխատանքային միգրանտների համար

Սահմանին եւ մետրոյի կայարաններում կարող են ստուգել հեռախոսն ու համակարգիչը

2025 թ. Ռուսաստանում, բացի ոստիկաններից, որոնց անդրադարձել ենք նախորդ հոդվածում, լայն լիազորություններ են տվել նաեւ սահմանապահներին: Տաթեւիկ Բեժանյանը նշում է, որ սահմանապահը կարող է ինքնուրույն որոշել՝ թույլ տա՞ տվյալ անձին մուտք գործել ՌԴ տարածք, թե՞ ոչ: Ավելացել է եւս մի խստացում՝ սահմանապահը կարող է պահանջել Ձեր հեռախոսը, համակարգիչը եւ եթե, օրինակ, Ձեր սոցցանցերում հայտնաբերի Ուկրաինային վերաբերող որեւէ գրառում կամ հրապարակում, դա կարող է հիմք ծառայել, որ թույլ չտա հատել ՌԴ սահմանը: Մերժումը կարող է բացատրվել ՌԴ անվտանգությանը սպառնալիքով, եւ անժամկետ արգելվի անձի մուտքը Ռուսաստան:

Միգրացիոն հարցերի փորձագետն ասում է, որ մետրոյի կայարաններում ոստիկանությունը եւս ունի նման լիազորություն. կարող են կանգնեցնել օտարերկրացուն՝ ստուգման նպատակով պահանջելով հեռախոսը կամ համակարգիչը:

«Բավականին մեծ թվով օտարերկրացիներ հենց այս հիմքով կամ չեն կարողանում մուտք գործել ՌԴ կամ, արդեն գտնվելով ՌԴ-ում, այնտեղից արտաքսվում են»,- ասում է «Հետքի» զրուցակիցը՝ ավելացնելով, որ «գաջեթների» ստուգման մասին տեղեկություն ՀՀ քաղաքացիներից շատ չի ստացել. թերեւս, 2-3 տասնյակի են հասնում դեպքերը, երբ սահմանից հետ են ուղարկել այս հիմքով: Ըստ Բեժանյանի՝ այսպիսի ստուգում հիմնականում կիրառվում է Տաջիկստանի եւ Ուզբեկստանի քաղաքացիների նկատմամբ, որոնց կարող են նույնիսկ մեծ խմբերով հետ ուղարկել իրենց երկիր:

Ուկրաինայի նախագահ Զելենսկու՝ Հայաստան այցից հետո, ըստ մեր զրուցակցի, հավանաբար, խստացումներ կլինեն նաեւ ՀՀ քաղաքացիների նկատմամբ, սակայն թե ինչպիսին կլինեն դրանք, այս պահին դժվար է ասել:

Նոր պարտադիր պայման ՌԴ մեկնողների համար

2026 թ. հունիսի 30-ից ՌԴ մուտք գործող անձանց համար պարտադիր է դառնալու հեռախոսային ruID հավելվածն ունենալը:

Տաթեւիկ Բեժանյան

Տաթեւիկ Բեժանյանը նկատում է՝ այն նախատեսված էր դեռ 2025-ի հունիսի 30-ից, բայց համակարգը խափանվել էր, ինչը բացատրվել էր միաժամանակ բազմաթիվ հայտերի առկայությամբ: Այդ պատճառով հավելվածի կիրառումը ՌԴ-ն կամավոր էր դարձրել՝ պարտադիր բաղադրիչը հետաձգելով 1 տարով: Ըստ փորձագետի՝ հիմա ռուսական կողմը հայտարարում է, որ համակարգն անխափան աշխատում է: Այսպիսով՝ ՌԴ մուտք գործող անձինք հունիսի 30-ից պարտավոր են գրանցվել այս հավելվածում՝ անկախ այցի նպատակից ու տեւողությունից: Ռուսաստան մուտք գործելուց 72 ժամ առաջ անձը պարտավոր է գրանցվել այս հավելվածում, իսկ եթե հրատապ դեպք է, ապա կարելի է գրանցվել 4 ժամ առաջ:

Աշխատանքային միգրանտների շարժին հետեւող նոր հավելված

2025 թ. սեպտեմբերից առայժմ միայն Մոսկվայում եւ Մոսկվայի մարզում աշխատելու նպատակով մեկնող անձինք, այդ թվում՝ ՀՀ քաղաքացիները, պարտավոր են միգրացիոն հաշվառում անցնել «Ամինա» հավելվածով:

Տաթեւիկ Բեժանյանի տեղեկացմամբ՝ այստեղ անհրաժեշտ է նշել ՌԴ-ում հաշվառման հասցեն: Ընդ որում՝ եթե, օրինակ, պարզվի, որ անձը նշել է հարեւան շենքը, որտեղ փաստացի չի բնակվում, ոստիկանությունը կարող է տեղորոշել իրական հասցեն, ինչը հիմք կդառնա անձին վերահսկվող անձանց ռեեստր ներառելու համար:

Փորձագետը նշում է, որ ունեցել են դեպքեր, երբ, օրինակ, անձը 3 օրից ավելի չի ապրել իր նշած հասցեում, ինչի պատճառով հայտնվել է ռեեստրում: Սա էլ կարող է արտաքսման հիմք դառնալ:

«Եթե 3 օրից ավելի պետք է բացակայես քո գրանցման հասցեից, պարտավոր ես գնալ ոստիկանություն ու դիմում գրել, որ 3 օրից ավելի բացակայելու ես: Դիմումի պատճենը պետք է պահես քեզ մոտ, որ եթե հանկարծ ոստիկանությունը կորցնի, դու ցույց տաս, որ դիմումը ներկայացրել ես իրենց, որովհետեւ, եթե այն չլինի, մենք չենք կարող բողոքարկել, որ անձը պատշաճ տեղեկացրել է ոստիկանությանը»,- նշում է Տաթեւիկ Բեժանյանը:

«Ամինա» հավելվածը հետեւում է անձի տեղաշարժին եւ պարբերաբար ծանուցում է ուղարկում, ու անձը պետք է հաստատի, որ տեսել է այն: Բայց քանի որ Մոսկվայում կապի խափանումները շատ են, պատահում է, որ այդ պատճառով մարդիկ հայտնվում են համակարգից դուրս: Եվ սա նորից բավականին ծանր իրավիճակ է ստեղծում միգրանտների համար:

Ըստ Տ. Բեժանյանի՝ ՌԴ-ում չեն աշխատում WhatsApp եւ Viber հավելվածները, ու եթե անձը փորձի սրանք օգտագործելու համար օգտվել VPN-ից հենց այն հեռախոսով, որում ներբեռնված է «Ամինան», ապա վերջինս կարող է չեղարկել հաշվառումը ՌԴ-ում: Դրա համար էլ փորձագետը խորհուրդ է տալիս գոնե երկու հեռախոս պահել՝ մեկը տնեցիների հետ խոսելու, մյուսը՝ «Ամինայի» համար:

Ռուսերենից քննություն՝ դպրոց ընդունվելու համար

2025 թ. ապրիլի 1-ից օտարերկրացի երեխաները ՌԴ-ում պետական դպրոց ընդունվելու համար պարտավոր են ռուսերենից քննություն հանձնել: Ընդ որում՝ պետք է ճիշտ պատասխանել հարցերի 90 տոկոսին: Նույնիսկ 80 տոկոս ճիշտ պատասխանների դեպքում երեխան չի ընդունվի պետական դպրոց:

Միգրացիոն հարցերի փորձագետն ասում է՝ 1-ին դասարանցիների համար այս քննությունը բանավոր է, իսկ 2-11-րդ դասարանցիների համար՝ թե՛ բանավոր, թե՛ գրավոր:

«Մենք անընդհատ ստանում ենք բողոքներ, որ երեխան կաշկանդվել է, հուզվել է, չի կարողացել պատասխանել, եւ թղթերը հետ են տվել»,- պատմում է մեր զրուցակիցն ու ավելացնում, որ ՌԴ մեկնող ընտանիքներին միշտ ասում է, որ երեխաներին ռուսերենի պարապմունքների տանեն, որպեսզի այնտեղ երեխան պատրաստված լինի: Բեժանյանը նշում է, որ դեպքեր են եղել, երբ երեխան պետական դպրոց չի ընդունվել, եւ իրենք փորձել են օգնել, որ գոնե մասնավոր դպրոցներ հաճախեն, որոնք, սակայն, բավական թանկ են:

Ըստ փորձագետի՝ ՌԴ-ի կողմից վերջին խստացումների պատճառով 30 տոկոսով նվազել է այդ երկիր մեկնող ՀՀ քաղաքացի աշխատանքային միգրանտների թիվը: Եթե մինչեւ խստացումները շուրջ 100 հազար հայաստանցի օրինական աշխատանքային միգրանտ է եղել ՌԴ-ում, ապա խստացումների մի քանի ալիքից հետո այդ թիվն իջել է 70 հազարից:

Նյութը պատրաստվել է «Հարավային Կովկասի եւ Կենտրոնական Ասիայի միգրանտների աջակցություն» ծրագրով իրականացված մեդիատուրի շրջանակներում 

Տես նաեւ՝

• Բեռնատարի վարորդները՝ գործը կորցնելու վտանգի առաջ
• Նոր խստացումներ հունիսից. ի՞նչ կփոխվի ՌԴ միգրացիոն օրենսդրությունում

Գլխավոր լուսանկարը՝ wikimedia.org-ից