HY RU EN
Asset 3

Բեռնվում է ...

Էջի վերջ Այլ էջեր չկան բեռնելու համար

Որոնման արդյունքում ոչինչ չի գտնվել

Գրիշա Բալասանյան

Ասորի թեկնածու. «Անբարոյական ընտրության առաջ են կանգնացնում մեր ժողովրդին»

Հայաստանի ասորական ֆեդերացիայի նախագահ Իրինա Գասպարյանը ԱԺ արտահերթ ընտրություններում պատգամավորության թեկնածու է: Առաջադրվել է «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության համապետական ցուցակի երկրորդ մասով, որպես ազգային փոքրամասնության ներկայացուցիչ:

Նշենք, որ ընտրական օրենսգրքի համաձայն՝ կուսակցությունների կամ դաշինքների համապետական ընտրական ցուցակը կարող է ունենալ երկրորդ մաս, որում կարող են ընդգրկվել ընտրություններին նախորդող վերջին մարդահամարի տվյալներով առավել մեծ թվով մշտական բնակչություն ունեցող առաջին չորս ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչներ: 2011թ. մարդահամարի տվյալներով` Հայաստանում առավել մեծ թվով մշտական բնակչություն ունեցող առաջին չորս ազգային փոքրամասնությունները եզդիներն են, ռուսները, ասորիներն ու քրդերը: ԱԺ արտահերթ ընտրություններին մասնակցող 11 քաղաքական ուժերից ցուցակներում երկրորդ մաս ունեն միայն 4-ը՝ «Իմ քայլը» դաշինքը, «Լուսավոր Հայաստան», «Օրինաց երկիր», «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունները:

Արդեն անդրադարձել ենք եզդի և ռուս ազգային փոքրամասնությունը ներկայացնող պատգամավորության թեկնածուներին: Հայաստանում երրորդ ամենախոշոր ազգային փոքրամասնությունը ասորիներն են` 2769 մարդ:

Իրինա Գասպարյանը «Հետք»-ի հետ զրույցում ասաց, որ 1997 թվականից համագործակցել է քաղաքական ուժերի հետ` պաշտպանելով ասորական համայնքի շահերը: Հիմնականում համագործակցում են իշխանությունների հետ:

«Երբ 2015թ. Սահմանադրության փոփոխություններով ուզում էին ազգային փոքրամասնություններին այդ տեղերը տրամադրել, ես դեմ էի, քանի որ մեկ ձայնը ոչ մի հարց չի լուծում, դա պետք է լինի թիմային աշխատանք: Անցյալ տարի այդ դրույթն առաջին անգամ կիրառվեց. ազգային փոքրամասնության ներկայացուցիչները գնացին խորհրդարան: Մեխանիզմը շատ վատն է, նույնիսկ կասեի` անբարոյական: Օրինակ, 4 ազգային փոքրամասնություններից միայն եզդիական համայնքը հստակ գիտի, թե որ քաղաքական ուժով է մտնում խորհրդարան, քանի որ ամենամեծ ազգային փոքրամասնությունն է: Այն կուսակցությունը, որը հավաքում է ամենաշատ քվեն, եզդիական համայնքի ներկայացուցչին իր ցուցակից կարողանում է անցկացնել»,- ասում է Իրինա Գասպարյանը:

Նրա խոսքերով, մյուս երեք ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչները` ռուսները, ասորիները և քրդերը ընտրական օրենսգրքով նախատեսված բանաձևով բաշխման տակ են ընկնում: Նրանք չգիտեն, թե որ քաղաքական ուժով են անցնում խորհրդարան: Հետևաբար, ըստ թեկնածուի` խախտվում է Սահմանադրության 7-րդ հոդվածը` Ազգային ժողովի և համայնքների ավագանիների ընտրությունները, ինչպես նաև հանրաքվեներն անցկացվում են ընդհանուր, հավասար, ազատ և ուղղակի ընտրական իրավունքի հիման վրա՝ գաղտնի քվեարկությամբ: Իրինա Գասպարյանն ասում է, որ իրենց համար հավասար պայմաններ չկան:

«Անցյալ ընտրությունների փորձը ցույց է տվել, որ ակտիվ եղել է ազգությամբ եզդի պատգամավոր Ռուստամ Մախմուդյանը` եզդիների ցեղասպանությունն ընդունելու առումով, իսկ մյուս ազգային փոքրամասնությունները հարց լուծելու հնարավորություն չեն ունեցել: Ընդհանրապես ժողովուրդը զրկված է իր ներկայացուցչին ընտրելու հնարավորությունից: Արզնի գյուղի օրինակը բերեմ, որտեղ ունենք ասորական մեծ համայնք: Կոտայքի մարզպետ Ռոմանոս Պետրոսյանը շատ լավ համագործակցում է մեր համայնքի հետ, պարզ է, որ ժողովուրդն իրեն աջակցում է: Նա «Իմ քայլը» դաշինքից է, սակայն այդ դաշինքն իր ցուցակում ընդգրկել է ասորական համայնքից մի անձի, որին ժողովուրդը չի ուզում: Ստացվում է, որ եթե ձայնը տան մարզպետին, ապա քաղաքական ուժը շատ ձայներ կհավաքի և խորհրդարան կանցնի ասորի համայնքի այն ներկայացուցիչը, որին դեմ են: Անբարոյական ընտրության առաջ են կանգնացնում մեր ժողովրդին»,- ասում է Իրինա Գասպարյանը:

Թեկնածուն ասում է, որ ազգային փոքրամասնությունների դեպքում ընտրվել բառն այդքան էլ ճիշտ չէ, քանի որ քաղաքացին անմիջապես չի ընտրում իր նախընտրած անձին: Իրինա Գասպարյանի խոսքերով` նախորդ ընտրությունների ժամանակ ասորի ազգի ներկայացուցիչը եղել է Հանրապետական կուսակցության անդամ և այդ քաղաքական ուժի միջոցով էլ գնացել է խորհրդարան: Նույն անձն այսօր «Իմ քայլը» դաշինքով է առաջադրվել: Նա նախորդ խորհրդարանում ոչինչ չի արել և անցնելու դեպքում հիմա էլ ոչինչ չի անելու:

«Սա ցույց է տալիս, որ ազգային փոքրամասնությունների մոտ իրավիճակ չի փոխվել: Մի օրինակ բերեմ: Դիմիդրով գյուղի ասորի ընտանիքներից մեկում խնդիր կար: Տղային ձերբակալել էին: Ծնողը խնդրանքով դիմել է ասորի պատգամավորին, որ օգնի: Պատգամավորն ասել է, որ ինքը իրավունք չունի հարց բարձրացնելու, քանի որ կուսակցությունն իրեն թույլ չի տալիս: Եթե կուսակցությունը պետք է հսկի և թույլ չտա հարց բարձրացնել, այդ տեղերն ինչո՞ւ են հատկացնում ազգային փոքրամասնություններին: Քաղաքական ուժերը հիմնականում իրենց ցուցակներում ընդգրկում են ազգային փոքրամասնության այն թեկնածուներին, որոնք ենթարկվում են նրանց և ազգային շահը առաջ տանելու համար հարց չեն բարձրացնում»,- նշում է Իրինա Գասպարյանը:

Թեկնածուն ասում է, որ ընտրվելու դեպքում առաջնահերթ Ընտրական օրենսգիրքը փոփոխելու քայլեր է ձեռնարկելու, որ ժողովուրդն իրավունք ունենա ընտրել իր ներկայացուցչին: Բացի այդ, ասորիներն ունեն մի շարք հարցեր, որոնց համար լուծումներ է առաջարկելու: 1998թ-ից ասորերենը պարտադիր ուսումնական ծրագրի մեջ է մտնում այն դպրոցներում, որտեղ ասորիների համայնք կա: Դասավանդվում է նաև Երևանի դպրոցներից մեկում:

Իրինա Գասպարյանն ասում է, որ նախկինում ով 10-րդ դասարանն ավարտում էր, ասորերեն էր դասավանդում դպրոցներում: Այժմ ունեն չափորոշիչներ, վերապատրաստման ծրագրեր է իրականացնում Ֆեդերացիան` համագործակցելով կրթության և գիտության նախարարության հետ: Ծրագիրը ամբողջությամբ չեն ավարտել, քանի որ նախորդ իշխանությունները սկսել են չհամագործակցել ասորի համայնքի հետ և որոշ չափով խոչընդոտել են: Իսկ նոր իշխանությունները ծանոթ չեն իրենց ծրագրերին և աջակցություն չեն ստանում: Տիկին Գասպարյանն ասում է, որ նպատակ ունեն ասորերենի ուսուցումը բարձրացնել ակադեմիական մակարդակի: Ասորերեն դասավանդողները պետք է դիպլոմ ունենան, իսկ Հայաստանի ոչ մի բուհ նման կրթական ծրագիր չունի:

Իրինա Գասպարյանի ծրագրերից մեկն էլ վերաբերում է Հայաստանում ասորիների միջազգային կենտրոն ստեղծելուն: Ասում է, որ ասորիները պետականություն չունեն, սփռված են աշխարհի տարբեր անկյուններում:

«Ամեն տեղ ինչ-որ խմբակի մակարդակի է: Այդպես լեզուն, մշակույթը չի զարգանա և հետ կգնա: Իմ համոզմամբ Հայաստանն է պատրաստ դրան, որ այստեղ ստեղծենք միջազգային կենտրոն, ինչը կգրավի և այլ երկրներում ապրողները կգան Հայաստան` ասորորեն լեզվով կրթություն ստանալու համար: Սա նաև Հայաստանի շահերից է բխում, միջազգային հարթակներում ցույց կտան, որ աջակցում են ազգային փոքրամասնություններին»,- նշում է Իրինա Գասպարյանը:

Ինչ վերաբերում է ասորիների մշակույթը զարգացնելուն, թեկնածուն նշում է, որ պետությունը չի խոչընդոտում, չի արգելում, ինչ-որ չափի գումարով օգնում է, սակայն այդ ամենը բավարար չէ: Ի. Գասպարյանը հիշեց, որ 2007 և 2009 թվականներին է մեծ մասշտաբի մշակութային միջոցառումներ կազմակերպվել: Մի դեպքում գումարը տրամադրել էր նախագահի աշխատակազմը, մյուս դեպքում դրամաշնորհային ծրագրով էին կառավարությունից գումար ստացել: Հետագայում առաջարկել են շարունակել ծրագրերը, սակայն գումար չեն ունեցել:

Իրինա Գասպարյանը հավելեց, որ հույս ունի «Լուսավոր Հայաստանը» երկրորդ տեղը կզբաղեցնի, և ինքը հնարավորություն կունենա անցնել խորհրդարան: Սակայն, չանցնելու դեպքում էլ ինքը կարող է քաղաքական ուժի միջոցով հարցեր բարձրացնել Ազգային ժողովում: Ստեղծված են աշխատանքային նորմալ պայմաններ, և քննարկումներին ակտիվ մասնակցում է, կուսակցությունում որևէ մեկն իրեն չի ասում` իրավունք ունես հարց բարձրացնել կամ չբարձրացնել: